موسسه جغرافیا پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری 2383-1456 14 1 2026 03 21 Analyzing the Application of the X-Minute City Model in Urban Development: A case study of district 22, Tehran city تحلیل کاربست مدل شهر چنددقیقه‌ای در توسعه شهری مطالعه موردی: منطقه 22 شهر تهران 1 20 106430 10.22059/jurbangeo.2026.405688.2130 FA پارسا ارباب گروه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران شقایق قربان‌زاده گروه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 11 07 The dominance of car-centric approaches over recent decades has led to negative consequences, including traffic congestion, air pollution, and access inequality, resulting in a decline in urban quality of life. In response to these challenges, the X-Minute City (XMC) model has emerged as a transformative and human-centered approach to urban development, aiming to ensure access to urban services and amenities within appropriate temporal and spatial thresholds. It fosters more accessible, inclusive, and sustainable urban environments, with a focus on contextual and local conditions. Accordingly, this study analyzes the application of the XMC model in urban development, with a focus on District 22, the largest contiguous urban expansion adjacent to Tehran. This research adopts a qualitative methodology, utilizing thematic analysis of semi-structured interviews with urban experts and managers. The results indicate that while urban development documents identify improved access to services and the realization of spatial justice as key objectives, a considerable gap exists between these intentions and actual policies and realities. The district faces serious issues, including spatial heterogeneity, non-human scale, lack of spatial attractiveness, car-centric development, insufficient pedestrian infrastructure, and weak public transportation. Therefore, recommendations for the practical application of the XMC model in District 22 of Tehran include emphasizing neighborhood-centered and walkable development, improving the physical and functional quality of urban spaces, controlling population density and urban loads in adherence to the detailed plan, and allocating land for service provision. These strategies are proposed at the planning, executive, and managerial levels to achieve inclusive and sustainable urban development. غلبه رویکردهای خودرومحور طی دهه‌های اخیر، پیامدهایی چون ترافیک، آلودگی هوا، نابرابری در دسترسی و متعاقبا کاهش کیفیت زندگی شهری را به دنبال داشته است. در پاسخ به این چالش‌ها، مدل شهر چنددقیقه‌ای به عنوان رویکردی تحول‌آفرین و انسان‌محور در توسعه شهری، اطمینان از دسترسی به خدمات و امکانات شهری در آستانه‌های زمانی و مکانی مناسب و متعاقبا تحقق محیط‌های شهری دسترس‌پذیرتر، فراگیرتر و پایدارتر را با عنایت به شرایط زمینه‌ای و محله‌ای، هدفگذاری می‌کند. به همین منظور، پژوهش حاضر به تحلیل کاربست مدل شهر چنددقیقه‌ای در توسعه شهری با استناد به نمونه منطقه 22، به عنوان وسیع‌ترین توسعه شهری متصل به تهران، می‌پردازد. روش پژوهش، کیفی است و مبتنی بر تحلیل مضمون مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با متخصصان و مدیران شهری دنبال شده است. یافته‌ها، نشان می‌دهد اگرچه در اسناد توسعه شهری منطقه، بهبود دسترسی به خدمات شهری و تحقق عدالت فضایی به عنوان اهداف کلیدی مطرح بوده است، اما سیاست‌های اجرایی و واقعیات موجود، از آن‌ها فاصله‌ای قابل توجه دارند. منطقه با مشکلاتی جدی نظیر ناهمگنی کالبدی، مقیاس غیرانسانی، فقدان جذابیت فضایی، توسعه خودرومحور، عدم وجود زیرساخت پیاده و ضعف در حمل‌ونقل همگانی، مواجه است. از این رو، تاکید بر محله‌محوری و ارتقاء پیاده‌مداری، بهبود کیفیت کالبدی و عملکردی فضاهای شهری، کنترل تراکم جمعیت و بارگذاری‌ها در پایبندی به طرح تفصیلی و تخصیص اراضی برای تامین خدمات، از جمله راهکارهای پیشنهادی برای تحقق کاربست مدل شهر چنددقیقه‌ای در منطقه 22 شهر تهران است که در سه سطح برنامه‌ریزی، اجرایی و مدیریتی با هدف تحقق توسعه‌ای فراگیر و پایدار، ارائه شده‌اند. https://jurbangeo.ut.ac.ir/article_106430_f22ad9465f1cace5d8baf183540eca78.pdf