تدوین مدل ارزیابی فرم شهری با رویکرد تاب آوری فضایی

نوع مقاله : مروری

نویسندگان

1 دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی

2 عضو هیات علمی دانشکده شهرسازی و معماری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

تاب‌آوری شهری در یک دهه اخیر به ویژه با شیوع کوید 19، به عنوان یک مسیر و راهبرد نوین برای توسعه شهری محسوب می شود. تاب‌آوری فرم شهری از زیرمجموعه‌های گفتمان تاب‌آوری شهری است و با اینکه در یک دهه گذشته پژوهش‌ها و مقالاتی در مورد تاب‌آوری فرم شهری و چگونگی ارزیابی آن نگارش شده است، این موضوع هنوز در مرحله مفهومی و اکتشافی است. این مقاله سعی دارد با تبیین ابعاد مختلف جعبه ابزار ارزیابی مکان تاب‌آور که برآمده از چارچوب تاب‌آوری فضایی است، یک مقایسه تطبیقی بین ابزارهای ارزیابی تاب‌آوری فرم شهر انجام دهد. در این چارچوب، مورفولوژی شهری به عنوان نمود فضایی و کالبدی فعالیت‌های انسانی حاصل تعاملات پیچیده عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی تعریف می‌شود که بر واکنش شهر در برابر مخاطرات طبیعی و انسان‌ساخت تاثیر می‌گذارد. بافت‌های شهری فاقد ظرفیت‌ مکان تاب‌آور (به عنوان جوهره تاب‌آوری مورفولوژی شهری) با خطر فرسودگی و افول کیفیت‌های محیطی در فرایند توسعه شهری و تغییرات گسترده روبرو هستند و کیفیت زیست‌پذیری و سرزندگی این بافت‌ها در طولانی‌مدت رو به افول می‌گذارد. در این راستا، ابعاد سه گانه کالبد و ساختار، مکان و تصویر (شناختی و ادراکی)، محیطی و رفتاری به عنوان محورهای اصلی، از طریق مقایسه با سایر چارچوب‌ها و جعبه ابزارهای ارزیابی تاب‌آوری فرم شهری، توجیه می‌گردد. این ابزار می‌تواند با سنجش میزان تاب‌آوری فرم‌های شهری و تاب‌آوری مکان به خصوص در بافت‌های در معرض توسعه، امکان مداخلات موثرتر در برابر تغییرات و مخاطرات را برای برنامه‌ریزان، طراحان و سیاست‌گذاران شهری فراهم کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Develop an urban form assessment model based on the spatial resilience approach

نویسندگان [English]

  • Masoud Shafiei dastjerdi 1
  • azadeh lak 2
  • Ali Ghaffari 2
1 Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University
2 Faculty member of the Faculty of Urban Planning and Architecture, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The concept of resilience has been considered in academia in the last decade. Given that cities are always exposed to constant and sudden dangers, urban resilience is a new path and strategy for urban development. Urban form resilience is a subset of the urban resilience discourse, and although research and articles on urban form resilience and how to evaluate it have been written over the past decade, it is still in the conceptual and exploratory stages. This article tries to make a comparative comparison between urban form resilience assessment tools by explaining the different dimensions of the resilient place assessment toolbox, which is derived from the spatial resilience framework. In this context, urban morphology is defined as the spatial and physical manifestation of human activities resulting from the complex interactions of various social, economic and environmental factors that affect the city's response to natural and man-made hazards. Urban fabrics that do not have the capacity of resilient place are at risk of deterioration of environmental qualities in the process of urban development and extensive changes, and the quality of viability and vitality of these areas declines in the long run. In this regard, the three dimensions of fabric and structure, place and image, environment and behavior as the main dimensions are justified by comparison with other frameworks and toolboxes. By measuring the resilience of urban forms, especially in emerging contexts, this tool can enable urban planners, designers, and policymakers to intervene more effectively against change and risk.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial resilience
  • resilient place
  • Urban form