سنجش و ارزیابی میزان پراکنده رویی شهری (مورد مطالعه: شهر ساری)

نوع مقاله : پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

دانشگاه مازندران

چکیده

پراکنده رویی شهری فرایندی است که طی آن سطوح گسترده شهری در اراضی پیرامونی و زمین های روستایی و کشاورزی مجاور پخش می شود و گسترش کالبدی شهر سرعتی بیش از رشد جمعیت به خود می‌گیرد. توسعه فضایی کالبدی شتابان و ناموزون شهرهای ایران در چند دهه اخیر، آثار و پیامدهای نامطلوب اجتماعی، اقتصادی و کالبدی را به دنبال آورده است. هزینه‌های گزاف حمل‌ونقل و خدمات‌رسانی شهر، اتلاف انرژی، هدر دادن سرمایه‌های مادی و اجتماعی در شهر از مهم‌ترین مشکلات شهرها در بحث توسعه نامطلوب فضایی کالبدی و کم تراکم شهرها به‌حساب می‌آیند. هدف از پژوهش حاضر بررسی پدیده پراکنده‌رویی شهری و سنجش میزان پراکنده رویی شهر ساری است. این پژوهش ازلحاظ هدف، توصیفی-تحلیلی و ازلحاظ کاربست نتایج، کاربردی می‌باشد. همچنین ازلحاظ نوع روش، دارای روش‌شناسی کمی از نوع تحلیل عاملی می‌باشد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد 16 شاخص مؤثر در پراکنده‌رویی شهری در شهر ساری به 6 عامل تراکم، دسترسی، تراکم خالص، بی‌قاعدگی نواحی ساخته‌شده، فضای فعالیت و قطعات ساختمانی قابل دسته‌بندی می‌باشند. همچنین نتایج حاصل از بررسی این عوامل و شاخص پراکنده‌رویی کل در نواحی شهر ساری نشان داد 60/176 هکتار از مساحت و 18124 نفر از جمعیت از شهر ساری در پهنه پراکنده‌رویی خیلی کم و همچنین 31/598 هکتار از مساحت و 74540 نفر از جمعیت از شهر ساری در پهنه پراکنده‌رویی خیلی زیاد قرار دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measurement and evaluation of urban sprawl (Case study: Sari city)

نویسندگان [English]

  • Amer Nikpour
  • Mansoureh Yarahmadi
University of Mazandaran
چکیده [English]

Urban sprawl is a process in which extensive urban areas are spread in surrounding lands and nearby rural and agricultural lands, and the city's physical expansion takes on a speed greater than population growth. The accelerated and uneven physical spatial development of Iranian cities in the last few decades has brought adverse social, economic, and physical effects and consequences. The exorbitant costs of city transportation and services, energy waste, waste of material, and social capital in the city are among the most important problems of cities in the discussion of unfavorable development of physical space and low density of cities. The current research aims to investigate the phenomenon of urban sprawl and measure the amount of sprawl in Sari city. This research is descriptive-analytical in terms of purpose and practice in applying the results. Also, in terms of the type of method, it has a quantitative methodology of the factor analysis type. The research results showed that 16 effective indicators in urban sprawl in Sari city could be categorized into six factors: density, accessibility, net density, irregularity of built areas, activity space, and construction parts. Also, the results of the investigation of these factors and the overall dispersion index in the regions of Sari city showed that 176.60 hectares of the area and 18124 people of the population of Sari city are in the very low dispersion area, as well as 598.31 hectares of the area and 74540 The population of Sari city is located in a very scattered area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sprawl
  • Density
  • Urban Expansion
  • Factor Analysis
  • Sari