بررسی مطلوبیت فضای سبز مجتمع‌های مسکونی شهری (مطالعۀ موردی: شهر رشت)

نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه گیلان

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه گیلان

چکیده

فضای سبز شهری یکی از عناصر مهم تشکیل‌دهندة منظر شهرهاست. در این میان یکی از فضاهایی که عرصه‌ای برای ایجاد فضاهای سبز در شهرها به‌شمار می‌رود، فضای موجود در مجتمع‌های مسکونی است. این فضاها با توجه به اینکه مساحت نسبتاً زیادی را در شهر به خود اختصاص می دهند، نقش مهمی در تأمین سرانة مورد نیاز ساکنان داشته و می توانند فرصتی مهم برای ایجاد فضای سبز در شهرها به شمار آیند. این مجتمع‌ها با توجه به ویژگی‌های خود، مانند موقعیت قرارگیری، مساحت و...، قابلیت یکسانی برای تأمین فضای سبز ندارند و از این نظر برخی وضعیت مطلوب و برخی دیگر نامطلوب دارند. هدف پژوهش توصیفی-تحلیلی حاضر، رتبه‌بندی مجتمع‌های مسکونی شهر رشت از نظر فضای سبز است. به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات ابتدا مطالعات اسنادی-کتابخانه‌ای صورت گرفت و پس از جمع‌آوری داده‌های اولیه، فرایند بازدید میدانی آغاز شد و اطلاعات مورد نیاز از طریق پیمایش، پرسشنامه و مصاحبه برای رسیدن به هدف به‌دست آمد. رتبه‌بندی مجتمع‌های مسکونی از نظر مطلوبیت فضای سبز با روش AHP صورت گرفت و برای بررسی فرضیة پژوهش با به‌کارگیری نرم‌افزار SPSS، از آزمون اسپیرمن استفاده شد. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد مجتمع‌های مسکونی گاز و باهور با وزن 54/0 بیشترین امتیاز را دارند و از نظر مطلوبیت فضای سبز در رتبة اول هستند. مجتمع‌های مسکونی اطلس، پاسارگاد، شقایق، باهنر و سفیدرود کمترین امتیاز و آخرین رتبه را دارند. همچنین نتایج آزمون اسپیرمن نشان‌دهندة وجود رابطة معناداری میان مساحت و رتبة مجتمع‌های مسکونی از نظر فضای سبز است؛ یعنی با افزایش مساحت مجتمع‌های مسکونی رتبة فضای سبز آن‌ها نیز افزایش می‌یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An investigation of urban green space desirability in residential complexes (Case Study: Rasht City)

نویسندگان [English]

  • mehrnoosh mirabi moghaddam 1
  • esmaeil aghaeizadh 2
  • Ruhollah Oji 2
1 M.A Student of Geography and Urban Planning at University of Guilan
2 Assistant Professor of Geography and Urban Planning at University of Guilan
چکیده [English]

Urban green space is one of the most important elements of urban landscape. Meanwhile residential complexes are one of the important potentials for green spaces in cities. These complexes play an important role in providing the per capita needed of the inhabitants. These complexes don’t have the same capability to provide green space due to their features such as location, area and etc. and in this respect some are desirable and some are undesirable. The purpose of this descriptive-analytical research is to rank residential complexes in Rasht in terms of green space. Field study was done after documentary studies and the information needed was obtained through surveys, questionnaires and interviews to reach the goal. The AHP method was used to rank the residential complexes in term of green space and Spearman test was used to test the research hypothesis using SPSS software. The results show that Gas and Bahor residential complexes with the weight of 0.54 have the highest score and are in the first place in terms of green space desirability. Atlas, Pasargad, Shaghayegh, Bahonar and Sefidrood residential complexes have the lowest rating and the last rank. Spearman test results also show a significant relationship between the area and rank of residential complexes in terms of green space; that is to say, with the increase in the area of residential complexes, their rank of green space is also increasing. This means that with the increase in the area of residential complexes, their rank of green space will also increase

کلیدواژه‌ها [English]

  • Green space
  • urban green space
  • residential complexes
  • Rasht

باباپور ورجاری، هودا، 1389، تحلیل مکانی-فضایی مکانگزینی مراکز درمانی شهر رشت، پایان‌نامة کارشناسی ارشد جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی گیلان.

بهزادفر، مصطفی و سیده ندا قاضی‌زاده، 1390، «حس رضایت از فضاهای باز مسکونی»، نشریة هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، سال سوم، شمارة 45، صص 15-24.

حاجی‌ستاری، پویا، گل‌محمدی، شهریار و ستاری ساربانقلی، حسن، 1394، تأثیر فضای سبز و منظر بر روحیه و سرزندگی افراد در مجتمع‌های مسکونی بالای 20 واحدی، همایش توسعة پایدار فضای سبز شهری، تبریز.

خان‌سفیدی، مهدی، 1391، اصول برنامه‌ریزی فضای سبز شهری، انتشارات سازمان شهرداری و دهیاری‌های کشور، تهران.

رحیمی، حسین، 1389، درآمدی بر اصول و مبانی شهرسازی، چاپ اول، انتشارات پرهام، تهران.

سعیدنیا، احمد، 1379، فضای سبز شهری، چاپ اول، انتشارات سازمان شهرداری و دهیاری‌های کشور، تهران.

صالحی‌فرد، محمد و دانا علی‌زاده، 1387، «تحلیلی بر ابعاد اجتماعی و روان‌شناختی فضاهای سبز در شهرها (با رویکرد مدیریت شهری)»، فصلنامة مدیریت شهری، شمارة 21، صص 19-33.

صفری، حسین و هاجر خمیرانی، 1394، «تأثیر فضاهای باز بر رضایتمندی ساکنان از فضای زندگی در مجتمع‌های مسکونی (نمونة موردی: مجتمع مسکونی پردیسان رشت)»، کنفرانس بین‌المللی معماری، شهرسازی، هنر و محیط، تهران، صص 1-10.

عینی‌فر، علیرضا و سیده ندا قاضی‌زاده، 1389، «گونه‌شناسی مجتمع‌های مسکونی تهران با معیار فضای باز»، نشریة آرمان‌شهر، شمارة 5، ص 35-45.

قاضی‌زاده، ندا، 1390، تأثیر طراحی فضای باز مجتمع مسکونی در ایجاد حس دل‌بستگی به مکان، رسالة دکتری، دانشگاه تهران.

کشفی، محمدعلی، حسینی، سید باقر و نوروزیان ملکی، سعید، 1391، «نقش فضاهای عمومی ساختمان‌های مسکونی بلندمرتبه در افزایش تعاملات اجتماعی ساکنان؛ پژوهش موردی: برج بین‌المللی تهران»، نشریة مدیریت شهری، شمارة 30، صص 7-17.

محمدی، جمال، ضرابی، اصغر و مهدی احمدیان، 1391، «اولویت‌سنجی مکانی توسعة فضاهای سبز و پارک‌های شهری با استفاده از روش AHP (نمونة موردی: شهر میاندوآب)»، فصلنامة نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، سال چهارم، شمارة 2، صص 41-62.

مرکز آمار ایران، 1395، سرشماری عمومی نفوس و مسکن.

موسی کاظمی، سید مهدی و سکینه علی‌اکبری، 1389، «تحلیل پایداری زیست اجتماعی شهر ایلام با تأکید بر توزیع کاربری فضای سبز»، فصلنامة انجمن جغرافیایی ایران، سال هشتم، شمارة 26، صص 135-149.

مهندسان مشاور طرح و کاوش، 1386، طرح جامع شهر رشت، جلد 8، ادارة کل راه و شهرسازی استان گیلان، رشت.

Balooni, K., Gangopadhyay, K., and Kumar, B. M., 2014, Governance for Private Green Spaces in a Growing Indian City, Landscape and Urban Planning, No. 123, PP 21-29.

Bilgili, B. C., & Gökyer, E. 2012, Urban green space system planning. In M. Özyavuz (Ed.), Landscape planning, Rijeka-Croatia: IntechOpen.

Bush, J., and Hes, D., 2018, Urban Green Space in the Transition to the Eco-City: Policies, Multifunctionality and Narrative Enabling Eco-Cities (PP. 43-63): Springer.

De La Barrera, F., Reyes Paecke, S., Banzhaf, E., 2016, Indicators for Green Spaces in Contrasting Urban Settings, Ecological Indicators, No. 62, PP. 212-219.

Keeley, M., and Benton Short, L., 2018, Urban Sustainability in the US, Cities Take Action: Springer.

Li, H., and Liu, Y., 2016, Neighborhood Socioeconomic Disadvantage and Urban Public Greenspaces Availability: A Localized Modeling Approach to Inform Land Usepolicy, Land Use Policy, No. 57, PP. 470-478.

Rafiee, R., Ahini, M., and Slman, Khorasani, N., 2009, Assessment of Change in Urban Green Spase of Mashhad City Using Satellite Data, Internasinal Journal of Applaid Earth Observation and Geoinformation, No. 11, PP. 431-438.

Sirirwardane, M., Gunatilake, J., and Sivanandarajah, S., 2016, Study of the Urban Green Space Planning Using Geographic Information Systems and Remote Sensing Approaches for the City of Colombo, Sri Lanka Geostatistical and Geospatial Approaches for the Characterization of Natural Resources in the Environment (PP. 797-800): Springer.

Stępień, J., 2018, Urban Green Space as a Tool for Cohesive and Healthy Urban Community Interdisciplinary Approaches for Sustainable Development Goals (PP. 5-15): Springer.

Tzoulas, K., Korpela, K., and Venn, S., 2007, Promoting Ecosystem and Human Health in Urban Areas Using Green Infrastructure: A Literature Review, Landscape and Urban Planning, Vol. 81, No. 3, PP. 167–178.

You, H., 2016, Characterizing the Inequalities in Urban Public Green Space Provision in Shenzhen, China, Habitat International, No. 56, PP. 176-180.

Babapour Varjari, H., 2010, Location-Spatial Analyses of Medical Centers in Rasht, Guilan. (M.A), Islamic Azad University of Rasht, Rasht. (In Persian) 

Behzadfar, M., and Ghazizdeh, N., 2011, Residential Open Space Satisfaction Case Studied: Selected Residential Complexes in Tehran, Honar Ha Ye Ziba: Memary Va Shahrsazi, Vol. 3, No. 45, PP. 15-24. (In Persian)

Einifar, A., and Ghazizdeh, S. N., 2011, The Typology of Tehran Residential Building Based on Open Space Layout, Armanshahr Architecture and Urban Development, Vol. 3. No. 5, PP. 35-46. (In Persian)

Ghazizadeh, N., 2011, The Effect of Open Space Design of Residential Complex in Creating of Sense of Attachment to the Place-Case Study: Residential Complexes of Tehran, (Phd), University of Tehran, Tehran. (In Persian)

Haji Sattari, P., Golmohammadi, S., and Sattari Sarbanqoli, H., 2015, The Effect of Green Space and Landscape on People's Spirituality and Liviness in Housing Complexes Over 20 Units, Paper Presented at the Sustainable Development of Urban Green Space Conference, Tabriz. (In Persian)

Kashfi, M. A., Hosseini, S. B., and Norouzian Maleki, S., 2012, The Role of Public Spaces in High-Rise Residential Buildings in Increasing the Social Interactions of Residents, Case Study: Tehran International Tower, Urban Management, No. 30, PP. 7-17. (In Persian)

Khan Sefidi, M., 2012, Urban Green Space Planning Principles, Iran's Municipalities and Village Administrators, Tehran.

Mohammadi, J., Zarabi, A., and Ahmadian, M., 2012, Planning Prioritization of Green Spaces and Urban Parks Using AHP Method (Case Study: Miandoab City), New Attitudes in Human Geography, Vol. 4, No. 2, PP. 41-62. (In Persian)

Mousa Kazemi, S. M., and Ali Akbari, S., 2010, Biological Sustainability Analysis of Ilam City, Emphasizing the Distribution of Green Space Land Use, Iranian Geographical Association, Vol. 8, No. 26, PP. 135-149. (In Persian)

Rahimi, H., 2010, An Introduction to Principles of Urban Planning, Parham, Tehran. (In Persian)

Saeid Nia, A., 2000, Urban Green Space, Iran's Municipalities and Village Administrators,Tehran. (In Persian)

Safari, H., and Khomeyrani, H., 2015, The Effect of Open Spaces on Residents Satisfaction of Living Space in Residential Complexes (Case Study: Pardisan Residential Complex In Rasht), Paper Presented at the International Conference on Architecture, Urbanism, Art and Environment, Tehran. (In Persian)

Salehifard, M., and Alizadeh, D., 2008, An Analysis of the Social and Psychological Dimensions of Green Spaces in Cities (with Urban Management Approach), Urban Management, Vol. 21, No. 3, PP. 19-33.

Sirirwardane, M., Gunatilake, J., and Sivanandarajah, S., 2016, Study of the Urban Green Space Planning Using Geographic Information Systems and Remote Sensing Approaches for the City of Colombo, Sri Lanka Geostatistical and Geospatial Approaches for the Characterization of Natural Resources in the Environment (PP. 797-800): Springer.

Statistical Center of Iran, 2016, Population and Housing Census, Center for Statistics of Iran, Tehran. (In Persian)

Tarh-O-Kavosh Engineering Co, 2007, Rasht Master Plan (Vol. 8), General Directorate of Roads and Urban Development of Gilan Province, Rasht. (In Persian)