طیف‌بندی کمی آسیب‌پذیری شهری در برابر زلزله (مطالعۀ موردی: شهر یزد)

نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی ‌شاپور دزفول، ایران

2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، ایران

3 کارشناس ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان

4 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، ایران

5 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

چکیده

یکی از موضوعات مدنظر برنامه‌ریزان شهری «برنامه‌ریزی ایمنی» شهرهاست که یکی از اساسی‌ترین پیش‌فرض‌های جامعة جهانی برای برنامه‌ریزی انسان‌محور محسوب می‌ِشود. تحلیل و کاهش آسیب‌پذیری در برابر مخاطرات طبیعی به حوزة مهم و گسترده‌ای در برنامه‌ریزی و مدیریت بحران تبدیل شده است. براساس ضرورت موضوع پژوهش حاضر با استفاده از آمار فضایی COPRAS، مدل‌سازی معادلات ساختاری و شبیه‌سازی بوت‌استرپ آسیب‌پذیری شهری در شهر یزد بررسی شد. پژوهش حاضر رویکرد توسعه‌ای-کاربردی دارد و ترکیبی از روش‌های پژوهش (کتابخانه‌ای، میدانی و توصیفی-تحلیلی) است. همچنین به‌منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از برنامه‌های EQS، PLS، Grafer، Excel و GIS استفاده شد. براساس نتایج پژوهش، در مجموعة متغیرهای ساختمانی از نظر مساحت در آسیب‌پذیری فیزیکی-کالبدی متغیر ساختمان‌هایی با مساحت زیر 100 تا 200 مترمربع هیچ‌گونه توزیع و پراکندگی ندارند. میانگین آن‌ها نیز بیانگر وضعیت آسیب‌پذیری این شاخص در شهر یزد است. در مجموعة متغیرهای نوع سکونت در آسیب‌پذیری اجتماعی، کمترین ضریب پراکندگی به متغیرهای سکونت‌گاه‌های گروهی مربوط است. همچنین نتایج وزن داده‌ها دربارة مناطق با استفاده از شبیه‌سازی ضریب اطمینان 95 درصد است. همچنین نتایج تکنیک کوپراس در مناطق سه‌گانة شهر یزد به‌ترتیب 85/0، 0/0، و 87/0 درصد است که به‌ترتیب در رتبة دو، سه و یک آسیب‌پذیری قرار دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Quantitative spectrum the urban vulnerability of against earthquake ‎(Case study of Yazd city)‎

نویسندگان [English]

  • Neda Naseri 1
  • Elias Mavedat 2
  • parastoo garmsiri 3
  • Kourosh Momeni 4
  • Saeed Maleki 5
1 Master of Architecture, Department of Architecture, Faculty of Architecture & urban design Jundi-Shapur University of Technology, Dezful, Iran
2 Faculty of Architecture and Urbanization, Jundishapur University of Technology Dezful
3 Master Student of Architecture, Isfahan University of art, Isfahan, Iran
4 Assistant professor of Architecture, Department of Urban and Architecture, Jundi-Shapur University of Technology, Dezful, Iran
5 Professor, Department of Geography, Shahid Chamran University of Ahvaz, Iran
چکیده [English]

One of the topics of interest to urban planners issue "safety planning" cities is that one of the most basic assumptions of the international community for human-centered planning. Reducing vulnerability to natural hazards analysis and critical areas and wide in the sphere of planning and crisis management has become. The need for this study using spatial statistics simulation Bootstrap and COPRAS to the issue of urban vulnerability (VI) in the city of Yazd. The study has a developmental approach – Applications And a combination of research methods (library, athletics and analytical - descriptive). As well as the analysis of data from applications EQS, PLS, Grafer, Excel and GIS have been used. The results show that in the area of the vulnerability of building physical variables - variable frame buildings with an area of 100 to 200 square meters not have any distribution and dispersion. They suggest that the vulnerability of mean index in the urban of Yazd The variables of living in social vulnerability lowest coefficient of dispersion and habitat variables included in the group. The results are weighted in relation to the areas with the use of simulators have gained more confidence. As the city of Yazd using BootStrap gained confidence 95/0. And the results of the three regions COPRAS techniques that amount, respectively, in 0/85, 0/0, and 87/0% As the number two, three and one Vulnerability (SoVI & SBVI) are located.

کلیدواژه‌ها [English]

  • modeling
  • earthquake
  • Vulnerability
  • Yazd

ایران‌پناه، نصرالله و هدی توسلی، 1391، «فاصلة پیش‌بینی بوت‌استرپ برای احتمال مرگ‌ومیر ایران»، نشریة علوم دانشگاه خوارزمی، دورة دوازدهم، شمارة 1، صص 281-294.

پورطاهری، مهدی و همکاران، 1393، «ارزیابی آسیب‌پذیری فیزیکی سکونتگاه‌های روستایی در برابر مخاطرات طبیعی زلزله با استفاده از مدل تصمیم‌گیری کوپراس»، مجلة برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دورة هجدهم، شمارة 3، صص 27-45.

حاتمی‌نژاد، حسین و همکاران، 1393، «بررسی و ارزیابی سایت‌های گردشگری شهری؛ مطالعة موردی شهر ارومیه»، مجلة برنامه‌ریزی و توسعة گردشگری، سال سوم، شمارة 9، صص 151-168.

سپهر، عادل، 1391، «بررسی شاخص‌های جذب اعضای هیئت‌علمی دانشگاه با استفاده از الگوریتم الکترا (ELECTRE)»، مجلة برنامه‌ریزی رفاه و توسعة اجتماعی، شمارة 10، صص 227-249.

سلامی، امیر، 1382، «مروری بر شبیه‌سازی مونت کارلو»، مجلة پژوهشنامة اقتصادی، دورة سوم، صص 117-138.

عسگری، علی، 1390، تحلیل‌های آمار فضایی با GIS، انتشارات شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری، چاپ اول، تهران.

علوی، سید علی و همکاران، 1394، «رتبه‌بندی نواحی روستایی براساس میزان رضایت از کیفیت زندگی با استفاده از مدل تصمیم‌گیری کوپراس»، مجلة پژوهش‌های جغرافیایی انسانی، دورة چهل‌و‌هفتم، شمارة 3، صص 129-144.

کلانتری خلیل‌آبادی، حسین، حاتمی‌نژاد، حسین و عارف آقاصفری، 1387، «آسیب‌پذیری بافت تاریخی شهر یزد در برابر زلزله»، مجلة سپهر، شمارة 16، صص 71-87.

مرکز آمار ایران، 1385، سالنامة آماری استان یزد.

مرکز آمار ایران، 1390، گزیدة نتایج آماری.

ملکی، سعید و الیاس مودت، 1392، «ارزیابی طیف آسیب‌پذیری لرزه‌ای در شهرها براساس سناریوهای شدت مختلف با استفاده از مدل‌های TOPSIS, MD و GIS (مطالعة موردی: شهر یزد)»، مجلة جغرافیا و مخاطرات محیطی، شمارة 5، صص 127-143.

مودت، الیاس و سعید ملکی، 1393، «طیف‌بندی و سنجش فضایی آسیب فیزیکی اجتماعی شهرها در برابر زلزله با به‌کارگیری تکنیک VIKOR و GIS»، مجلة جغرافیا و آمایش شهری-منطقه‌ای، شمارة 11، صص 85-103.

الیاس مودت، 1393، پهنه‌بندی و سنجش آسیب‌پذیری شهرها در برابر زلزله، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید چمران اهواز.

مهرشاهی، داریوش و حمید مهرنهاد، 1383، «مورفوتکتونیک و منطق عمدة گسلی استان یزد»، فصلنامة تحقیقات جغرافیایی، شمارة 72، صص 7-24.

Alawi, S. A. et al., 2016, Ranking of Rural Areas Based on Satisfaction with Quality of Life Using Coopers Decision Model, Journal of Human Geographic Research, Vol. 47, No 3, PP. 129-144. (In Persian)

Asgari, A., 2011, Space Exploration Analysis with GIS, Publication, Processing and Urban Planning, Tehran, Iran. (In Persian)

Azar, D., and Rain, D., 2007, Identifying Population Vulnerable to Hydrological Hazards In San Juan, Puerto Rico, Geojournal, 69 (1e2).

Bani Assadi, M. et al., 2005, Retrofitting of Bootstrap Sampling Method in Logistic Regression, Journal of Faculty of Medicine and Institute of Public Health Research, Vol. 4, No. 1, PP. 9-18. (In Persian)

Birkmann, J., 2005, Danger Need Not Spell Disaster, United Na University, Institute for Environment and Human Security.

Cannon, T., 2000, Vulnerability Analysis and Disasters, Floods.

Cannon, T., 2003, Social Vulnerability, Sustainable Livelihoods and Disasters, London: Department for International Development, Government of the United Kingdom.

Cannon, T., Twig J., and Rowell, J., 2003, Social Vulnerability, Sustainable Livelihoods and Disasters, London: Department for International Development DFID; Government of the United Kingdom.

Center for Statistics of Iran, 2006, Statistical Yearbook of Yazd Province. (In Persian)

Chakraborty, J., Maantay, J. A., and Brender, J. D., 2011, Disproportionate Proximity to Environmental Health Hazards: Methods, Models, and Measurement, American Journal of Public Health, 101(S1).

Chakraborty, J., Tobin, G. A., and Montz, B. E., 2005, Population Evacuation Assessing Spatial Variability in Geophysical Risk and Social Vulnerability to Natural Hazards, Natural Hazards Review, Vol. 6, No. 1, PP. 23-33.

Christopher, T., 2000, Social Vulnerability in US Metropolitan Areas: Improvements in Hazard Vulnerability Assessment, University of South Florida.

Cutter, S. L., 2012, Hazards Vulnerability and Environmental Justice., Routledge.

Cutter, S. L., Boruff, B. J., and Lynn Shirley, W., 2003, Social Vulnerability To Environmental Hazards, Social Science Quarterly, Vol. 84, No. 2, PP. 242-261.

Cutter, S., Mitchell, M., and Scott S., 2002, Revealing the Vulnerability of People and Places: Case of Georgetown County, South Carolina, Annals of the Association of American Geographers, No. 90, PP. 713-737.

Cutter, S. L., Boruff, B. J., and Shirley, W. L., 2003, Social Vulnerability to Environmental Hazard, SOCIAL SCIENCE QUARTERLY, Vol. 84, No. 2, PP. 242-261.

ECHO, 1999, The Geography of Disasters, Geography in Humanitarian Assistance, European Community Humanitarian Office.

Gefen, D., and Straub, D., 1997, Gender Differences in the Perception and Use of Email: An Extension to the Technology Acceptance Model, MIS Quarterly, Vol. 2, No. 4, PP. 389–400.

Hatami Nezhad, H. et al., 2015, Evaluation and Evaluation of Urban Tourism Sites Case Study of Urmia, Journal of Tourism Planning and Development, Third Year, No. 9, PP. 151-168. (In Persian)

Iran Panah, N., and Aslani, T., 2012, Bootstrap Method in GARCH Models, Proceedings of Third Conference of Financial Mathematics, Semnan University. (In Persian)

Iran Panah, N., and Mohammadzadeh, M., 2005, Bootstrap Method of Separate Block in Spatial Statistics, Tarbiat Moallem University Science Journal, Vol. 5, No. 4, PP. 281-294. (In Persian)

Iran Panah, N., and Tavassoli, H., 2012, Bootstrap Prediction for the Probability of Mortality in Iran, Journal of Science, Kharazmi University, Vol. 12, No. 1, PP. 155-169. (In Persian)

Kalantari Khalil Abadi, H., Hatami Nejad, H., and Agha Safari, A., 2008, The Vulnerability of Historical City of Yazd to Earthquake, Sepehr Magazine, No. 16. PP. 71-87. (In Persian)

Katherine, S. et al., 2015, A Method for Creating High Resolution Maps of Social Vulnerability in the Context of Environmental Hazards, Applied Geography, Vol. 63, PP. 89-100.

Krishnamurthy, P. K., and Krishnamurthy, L., 2012, Social Vulnerability Assessment Through GIS Techniques: A Case Study of Flood Risk Mapping in Mexico, Springer Netherlands Geospatial Techniques for Managing Environmental Resources.

Maleki, S., and Mavedat, E., 2013, Seismic Vulnerability Spectrum Evaluation in Cities Based on Severe Severity Scenarios Using TOPSIS, MD and GIS Models (Case Study: Yazd City), Journal Geography and Environmental Hazards, No. 5, PP. 127-143. (In Persian)

Mavedat, E., 2015, Zoning and Measuring the Impact of Towns Against Earthquakes, Master's Thesis, Assistant Professor Saeed Maleki, Shahid Chamran University of Ahvaz. (In Persian)

Mavedat, E., and Maleki, S., 2015, Spectrum and Spatial Evolution of Physical and Social Damage of Cities Against Earthquake Using VIKOR and GIS Techniques, Geography and Urban-Regional Journal, No. 11, PP. 85-103. (In Persian)

Mehrshahi, D., and Mehrnehad, H., 2004, Morphotectonic and Major Logic of Fault in Yazd Province, Quarterly Journal of Geographic Research, No. 72, PP. 7-24. (In Persian)

Mulliner, E., Smallbone K., and Vida M., 2013, An Assessment of Sustainable Housing Affordability Using Multiple Criteria Decision Making Method, Omega the International Journal of Management Science, Vol. 41, No. 2, PP. 2-11.

Pourtaheri, M. et al., 2015, Evaluation of Physical Vulnerability of Rural Settlements Against Earthquake Natural Hazards Using The Cooper Decision Making Model, Journal of Planning and Space Design, Vol. 18, No. 3, PP. ???. (In Persian)

Rivard, S., and Huff, L., 1988, An Empirical Study of Users as Application Developers, Information and Management, Vol .8, No. 2, PP. 89-102.

Salami, A., 2003, A Review of the Monte Carlo Simulation, Journal of Economic Research, Vol. 3, PP. 117-138. (In Persian)

Sepehr, A.. 2012, Investigating University Acceptance Indicators by Electro Algorithm (ELECTRE), Journal of Welfare and Social Development Planning, No. 10, PP. 227-249. (In Persian)

Shepard, C. C. et al., 2012, Assessing Future Risk: Quantifying the Effects of Sea Level Rise on Storm Surge Risk for the Southern Shores of Long Island, NewYork, Natural Hazards, No. 2, PP. 724-745.

Smith, K., 2000, Environmental Hazards, Assessing Risk and Reducing Disaster, 3rd Ed

Statistics Center of Iran, 2011, Selection of Statistical Results. (In Persian)

Susan, L., Bryan J., and Lynn Shirley W., 2003, Social Vulnerability to Environmental Hazards, Social Science Quarterly, Vol. 84, No. 2, PP. 242-261.

Susan, L. et al., 2001, A Place-Based Model for Understanding Community Resilience to Natural Disasters, Global Environmental Change 18.

Weichselgartner, J., 2001, Disaster Mitigation: The Concept of Vulnerability Revisited, Disaster Prevention and Management, Vol. 10, No. 2, PP. 85-95.