ارزیابی میزان پاسخگویی فضاهای عمومی شهری به نیازهای معلولان جسمی حرکتی (مطالعة موردی: خیابان فردوسی شهر سنندج)

نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

1 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری، مؤسسۀ آموزش عالی نور هدایت شهرکرد، شهرکرد، ایران

چکیده

امروزه در فضاهای شهری شاهد افراد کم‌توان جسمی‌-‌‌حرکتی هستیم که حضورشان در اجتماع نادیده گرفته شده ‌است. از جمله حقوق ضایع‌شدۀ آن‌ها می‌توان به تحرک و دسترسی ایمن به خدمات، فضاها و تأسیسات عمومی شهرها با حفظ استقلال فردی اشاره کرد. با توجه به اینکه قدرت تطبیق معلولان با بسیاری از ناملایمات شهری پایین‌تر از دیگر شهروندان است و این افراد در بسیاری از مواقع ناتوان می‌مانند، فضای خانه را به محیط‌ شهری ترجیح می‌دهند که این امر لزوم برنامه‌ریزی برای استانداردسازی فضاهای شهری و انطباق آن‌ها با نیازهای معلولان را بیشتر می‌کند. ایجاد فضاهای پاسخگو برای افراد دارای محدودیت‌های حرکتی، نمود تأمین عدالت و ایمنی اجتماعی در دسترسی‌هاست که علاوه‌بر امنیت جانی و بهداشتی، آثار روانی فوق‌العاده‌ای به همراه خواهد داشت و از افسردگی و انزوای معلولان جلوگیری خواهد کرد. هدف پژوهش کاربردی و توصیفی-‌تحلیلی حاضر بررسی وضعیت فضاهای عمومی شهری در پاسخگویی به نیازهای معلولان جسمی حرکتی در خیابان فردوسی شهر سنندج و تأثیر این فضاها بر انزوای اجتماعی معلولان است. برای جمع‌آوری داده‌ها از روش پیمایشی و کتابخانه­ای استفاده شد. تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها نیز با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌هایی مانند آزمون t ‌تک‌نمونه‌ای و رگرسیون خطی چندگانه صورت گرفت. شاخص‌های مورد بررسی در این پژوهش شامل پیاده‌روها، پل‌های ارتباطی و دسترسی‌ها، حمل‌و‌نقل درون‌شهری، تجهیزات و مبلمان شهری و ساختمان‌ها و مکان‌های عمومی است. یافته‌های آزمون t حاکی از آن است که تمام شاخص‌های مورد بررسی میانگین بسیار پایینی دارد و فضاهای شهری در منطقه مورد مطالعه قادر به پاسخگویی به نیازهای اجتماعی و زیستی معلولان نیستند. در این میان کمترین میانگین مربوط به شاخص سیستم حمل‌و‌نقل عمومی (1/1) است. همچنین در تحلیل رگرسیون، شاخص حمل‌و‌نقل با ضریب تأثیر 458/0 بیشترین تأثیر را بر انزوای معلولان دارد. نتایج نشان می‌دهد در زمینة طراحی و برنامه‌ریزی شهری برای معلولان در خیابان فردوسی سنندج اقدامات مناسب و کافی صورت نگرفته و هیچ‌یک از فضاها و کاربری‌های مورد سنجش در محدودة مورد مطالعه از نظر میزان پاسخ‌دهی برای نیازهای معلولان وضعیت مطلوبی ندارند که در این میان قابلیت دسترسی و وضعیت حمل‌و‌نقل عمومی به‌مراتب وضعیت بدتری داشته و انزوای معلولان را به همراه داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Investigating of the Accountability of Urban Spaces to the Disabled Persons Needs (Case Study: Ferdowsi Street in Sanandaj)

نویسندگان [English]

  • maryam rezaee 1
  • Haniyeh Nasiri Ardali 2
1 PHD of Geography & Urban planning, Sistan & Balochestan University-Islamic Azad University lecturer, Isfahan (Khorasgan) Branch, Department of Urban Planning
2 M.A of Urban planning
چکیده [English]

Nowadays in urban spaces, there are disabled Persons that their presence in the community has been ignored.Including their lost rights, to mobility and secure access to services, spaces and public facilities of cities with individual independence can be noted.Given that power of adapting disabled persons with many of the urban hardships is lower than that of other citizens, and these persons in many cases are unable, inevitably, they prefer the home space to the urban environment.That this problem, need to planning for the standardization of urban spaces and adapt of them with the needs of disabled persons increases. Making appropriate of spaces for disabled persons shows the justice and social safety in access that in addition to safety and health will have extraordinary psychological effects and will prevent of depression and isolation of the disabled persons and will prevent of depression and isolation of the disabled persons.The objective of this paper is the survey of the situation of urban public spaces and their role in isolation of disabled persons (case study: Ferdowsi street in Sanandaj). The type of research is applied and the methodology is analytic-descriptive. To collect the data, the library and survey method have been used. Data analysis was performed by SPSS software, as well as testing methods such as T test and linear regression.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Responsive urban spaces
  • Disabled Persons
  • makeing appropriate
  • isolation of disabled persons
  • Sanandaj City
احدی، محمدرضا و پرنیان نورائی، 1393، «مطالعة تطبیقی ارتقای ایمن‌سازی شبکة معابر شهری برای معلولان و افراد کم‌توان جسمی-حرکتی»، فصلنامة مدیریت ترافیک، دورة نهم، شمارة 33، صص 23-44.

اذانی، مهری، کهزادی، اسفندیار، رحیمی، علیرضا و رسول بابانسب، 1393، «ارزیابی میزان تناسب فضاهای شهری با معیارهای دسترسی معلولان و رتبه‌بندی مناطق شهری (مورد مطالعه: شهر دوگنبدان)»، نشریة جغرافیا و برنامه‌ریزی، سال هجدهم، شمارة 50، صص 1-28.

اعتماد شیخ‌الاسلامی، فائزه، ۱۳۸۵، مناسبسازی تجهیزات شهری برای معلولان و جانبازان، همایش ملی مناسب‌سازی محیط شهری، تهران، پژوهشکدة مهندسی و علوم‌پزشکی جانبازان، صص 1-10.

اکبری، رضا و سمانه پاک‌بنیان، 1391، «تأثیر کالبد فضاهای عمومی بر احساس امنیت اجتماعی زنان؛ مورد: محلة نارمک و شهرک اکباتان شهر تهران»، نشریة هنرهای زیبا‌، معماری و شهرسازی، دورة هفدهم، شمارة 2، صص 53-64.

برجیان، منصور و بهزاد جغتایی، 1388، استانداردهای مناسب‌سازی بناها و محیط‌های شهری (برای افراد دارای معلولیت)، معاونت توان‌بخشی سازمان بهزیستی کشور، تهران.

بهرامی، سیروان، هیرا مرادی، علی حجت و فاطمه مهرابی، 1396، بررسی و تحلیل پارامترهای محیطی مؤثر جهت ارتقای کیفیت پیادهروها (نمونة موردی: خیابان فردوسی سنندج)، دومین کنفرانس بین‌المللی مهندسی عمران، معماری و مدیریت بحران، تهران، دانشگاه علامه مجلسی، صص 1-12.

بهمن‌پور، هومن و بهرنگ سلاجقه، 1387، «بررسی کمی و کیفی فضاهای شهری در تهران از دیدگاه کاربری برای معلولان (مطالعة موردی: پارک لاله)»، دوفصلنامة مدیریت شهری، دورة ششم، شمارة 21، صص 7-18.

تقوایی، مسعود، مرادی، گلشن و اعظم صفرآبادی، 1389، «بررسی و ارزیابی وضعیت پارک‌های اصفهان براساس معیارها و ضوابط موجود برای دسترسی معلولان و جانبازان»، مجلة جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال بیست‌و‌یکم، شمارة 2، صص 47-64.

چایچی سلماسی، زهرا و زهره داودپور، 1394، حضور معلولان در شهر با تأکید بر ضوابط و مقررات معلولان، کنفرانس بین‌المللی عمران، معماری و زیرساخت‌های شهری، تبریز، دبیرخانة دائمی کنفرانس، صص 1-13.

حبیبی، کیومرث، رحیمی کاکه‌جوب، آرمان، عبدی، محمد حامد و طالب احمدی، 1392، «ایمن‌سازی فضای عمومی شهری برای افزایش حضورپذیری زنان (نمونة موردی: خیابان فردوسی شهر سنندج)»، نشریة شهرنگار، سال دوازدهم، شمارة 62 و 63، صص 84-93.

حسینی، سید باقر و سعید نوروزیان ملکی، 1387، «مناسب‌سازی مسکن و شهر برای افراد دارای ناتوانی‌های جسمی‌-‌حرکتی (نمونة موردی: منطقة 8 تهران)»، نشریة بین‌المللی علوم مهندسی دانشگاه علم و صنعت ایران، دورة نوزدهم، شمارة 10-ب، صص 195-206.

حقی، مهدی، رشیدیان‌فر، نفیسه و افسانه گلمکانی، 1391، «ارتقای کیفیت تجهیزات شهری برای معلولان»، نشریة دانش‌نما، سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان، سال بیست‌ویکم، صص 84-94.

خدابخشیان، مقدی و حامد نیک‌نفس، 1391، «مناسب‌سازی پارک‌ها جهت استفادة معلولان حرکتی»، نشریة دانش‌نما، سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان، سال بیست‌ویکم، صص 95-100.

رفیعیان، مجتبی، تقوایی، علی‌اکبر، خادم، مسعود و روجا علی‌پور، 1391، «بررسی تطبیقی رویکردهای سنجش کیفیت در طراحی فضاهای عمومی شهری»، نشریة علمی-پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، شمارة 4، صص 35-43.

روزنامه ایران سپید، 1397، آمار معلولیت‌ها در کشور، سال بیست و دوم، شمارة 5904، شناسة خبر: 13808.

سراج، مصطفی، 1388، استانداردهای دسترسی (راهنمای مناسب‌سازی ساختمان، فضاهای عمومی، حمل‌ونقل و تجهیزات)، ادارة کل روابط عمومی سازمان بهزیستی کشور.

سلیمانی، زکریا، 1392، «مناسب‌سازی و نوسازی شهر برای معلولان جسمی-حرکتی (مطالعة موردی: شهر ایلام)»، اولین همایش ملی جغرافیا، شهرسازی و توسعة پایدار، تهران، صص 1-12.

صفدر‌زاده، زکیه، 1391، «میزان انطباق معابر شهری با نیاز جامعة معلولان و جانبازان، مطالعة موردی شهر شیروان»، فصلنامة جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم‌انداز زاگرس، دورة پنجم، شمارة 15، صص 35-64.

عباد سیچانی، هاجر، 1391، «موانع حضور معلولان در فضای شهر اصفهان»، نشریة دانش‌نما، سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان، سال بیست‌ویکم، شمارة پیاپی 209-210، صص 71-76.

عبدالله‌زاده‌فرد، علیرضا، سرورزاده، سید کوروش و نرگس اژدری، 1395، «مناسب‌سازی پیاده‌راه‌ها و تجهیزات شهری برای جانبازان و معلولان»، مجلة علمی-پژوهشی طب جانباز، دورة هشتم، شمارة ۴، صص ۲۱۷-۲۲۴.

غلام شهبازی، مهسا، 1393، طراحی و ساماندهی پیادهراه خیابان فردوسی سنندج مبتنی بر ارزشهای فرهنگی و اجتماعی، همایش ملی شهرسازی فرهنگ‌گرا، اصفهان، دانشگاه شیخ بهایی، صص 1-13.

کمانرودی کجوری، موسی، 1389، «آسیب‌شناسی ساختاری مدیریت توسعة شهری تهران با تأکید بر مناسب‌سازی فضاهای شهری برای معلولان»، دوفصلنامة مدیریت شهری، شمارة 25، صص 99-114.

قاسمی‌نژاد، شیما، 1396، بررسی نقش مبلمان شهری در آرامش شهروندان معلول؛ نمونة موردی: بافت مرکزی شهر سیرجان، اولین همایش ملی توسعة پایدار و مدیریت شهری با رویکرد آرامش شهروندی، شهرداری سیرجان، صص 1-16.

لاهوتی‌فر، رحیم، 1391، «معلولان و شهر»، نشریة دانش‌نما، سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان، سال بیست‌ویکم، شمارۀ پیاپی 209-210، صص 54-62.

مجیدی، فاطمه‌ سادات و سیاوش تیموری، 1390، «مطالعة موردی خیابان چهارباغ جهت اصلاح دسترسی جانبازان و معلولان جسمی-حرکتی»، مجلة علمی-پژوهشی طب جانباز، سال سوم، شمارة 11، صص 36-44.

مجیدی، فاطمه‌السادات، 1391، «معلول کیست و معلولیت چیست؟» نشریة دانش‌نما، سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان، سال بیست‌ویکم، شماره پیاپی 209-210، صص 24-30.

مرکز آمار ایران، 1395، سرشماری عمومی نفوس و مسکن استان کردستان.

معمار، مهرنوش، 1385، مناسب‌‌سازی مبلمان و تجهیزات شهری، همایش ملی مناسب‌سازی محیط شهری، تهران، پژوهشکدة مهندسی و علوم پزشکی جانبازان.

Ahmad, M., 2015, Independent-Mobility Rights and the State of Public Transport Accessibility For Disabled People: Evidence From Southern Punjab in Pakistan, Administration and Society, Vol. 47, No. 2, PP. 197–213.

Basha, R., 2015, DisabilityandPublic Space–Case Studies of Prishtina and Prizren, International Journal of Contemporary Architecture, Vol. 2, No. 3, PP. 54-66.

Baris, M . E., and Uslu, A., 2009. Accessibility for the Disabled People to the Built Environment in Ankara, Turkey, African Journal of Agricultural Research Vol. 4, No. 9, PP. 801-814.

Brown, R. L., and Turner, R. J., 2010, Physical Disability and Depression: Clarifying Racial/ Ethnic Contrasts, Journal of Aging Health, Vol. 22, No. 7, PP. 977-1000.

Cattella, V., Dinesb, N., Geslerc, W., and Curtisd, S., 2008, Mingling, Observing, and Lingering: Everyday Public Spaces and Their Implications for Well-Being and Social Relations, Health and Place, No. 14, PP. 544–561.

Doroudian, M., and Motamedi, M., 2015, Suitable Urban Space for Disable People (Ajodanieh), Journal of Natural and Social Sciences, Vol. 3, No. 3, PP. 36-43.

Heffner, Eds. K., and Polko A., 2012, Urban Public Spaces - From Economics to Management, Studia Regionalia Vol. 34.

Kishore Rupa, Ch., 2015, Importance of Public Spaces in Cities, DOI: 10.13140/RG.2.1.1656.1125.

Koca, D., and Ve Yılmaz, M., 2017, Engelliler Icin Mekan Düzenlemelerinde Kapsayıcı Tasarım, YOK Yayını, Ankara.

Molden, TH., and Tossebro, J., 2010, Measuring Disability in Survey Research: Comparing Current Measurements Within One Data Set, Eur J Dev Psychol, Vol. 4, No. 3, PP. 174-189.

Ozdemir, A., 2017, Engelsiz Yasama Dogru, ODTU’luler Bulteni, ODTU Mezunlar Dernegi Yayını, Subat, Sayı 267, Ankara.

Park, J., and Chowdhury, S., 2018, Investigating the Barriers in a Typical Journey by Public Transport Users with Disabilities, Journal of Transport and Health, Vol. 10, PP. 361-368.

Soltani, S. H. Kh. Sham, M., Awang, M., and Yaman, R., 2012, Accessibility for Disabled in Public Transportation Terminal, Procedia - Social and Behavioral Sciences 35, PP. 89 – 96.

Suryotrisongko, H., Kusuma, R. C., and Ginardi, R. V. H., 2017, Four-Hospitality: Friendly Smart City Design for Disability, Procedia Computer Science 124, PP. 615–623.

Verseckiene, A., Meskauskas, V., and Batarliene, N., 2016, Urban Public Transport Accessibility for People with Movement Disorders: the Case Study of Vilnius, Procedia Engineering 134, PP. 48-56.

Wahyuni, E. S., Murti, B., and Joebagio, H., 2016, Public Transport Accessibility for People with Disabilities, Journal of Health Policy and Management, Vol. 1, No. 1, PP. 1-7.

Yilmaz, M., 2018, Public Space and Accessibility, International Journal of Architecture and Planning, Vol. 6, PP. 1-14

Abdolahzade Fard, A., Sorourzadeh, S., Azhdari N., 2016, Sidewalks and Urban Equipment Modification for Veterans and Disabled Persons, Iran J War Public Health Vol. 8, No. 4, PP. 217-224. (In Persian)

Ahadi,M., and Nouraie, P., 2014, A Comparative Analysis of Safety Upgrading of Urban Road Network for Incapacitating and Physical-Disabled Persons, Journal of Traffic Management Studies, No. 33, PP. 23-44. (In Persian)

Ahmad, M., 2015, Independent-Mobility Rights and the State of Public Transport Accessibility for Disabled People: Evidence From Southern Punjab in Pakistan, Administration and Society, Vol. 47, No. 2, PP. 197–213.

Akbari, R., andPakbonyan, S., 2012, the Impact of Public Spaces Form on Women Social Security Sense Comparative Study in Two Different Residential Patterns, Journal of Honar-Ha-Ye- Ziba, Vol. 17, No. 2, PP. 53-64. (In Persian)

Azani, M., Kohzadi, E., Rahimi, A., and Babanasab, R., 2015, An Evaluation of the Proportion of Urban Spaces with Accessibility Standards for the Disabled People and Ranking of Urban Areas (Case Study of Dogonbadan City), Journal of Geography and Planning, Vol. 18, No. 50, No. 50, PP. 1-28. (In Persian)

Bahmanpour, H., and Salajeghah, B., 2008, Quantitative and Qualitative Survey of Tehrans’ Urban Spaces From Disables’ Perspective (Case Study: Laleh Park), Urban Management Studies , Vol. 6, No. 21, PP. 7-18. (In Persian)

Bahrami, S., Moradi, H., Hojjat A., and Mehrabi, F., 2017, Survey and Analysis of Effective Environmental Parameters for Improving the Quality of Pavements (Case Study: Ferdowsi S., Sanandaj), 2Nd International Conference on Civil Engineering, Architecture and Crisis Management, Tehran, University of Allamehmajlesi, PP. 1-12. (In Persian)

Borjian, M., and Jaghtaei, B., 2009, Standards of Adaptation of Buildings and Urban Environments (For Persons with Disabilities), Tehran, Department of Rehabilitation of Welfare Organization of Iran. (In Persian)

Chaychi Salmasi, Z., and Davoodpour, Z., 2015, The Presence of the Disabled in the City with an Emphasis on the Terms and Conditions of the Disabled, International Conference on Civil, Architecture and Urban Infrastructure, 29-30 July, Tabriz, Iran, PP. 1-13. (In Persian)

Doroudian, M., and Motamedi, M., 2015, Suitable Urban Space for Disable People (Ajodanieh), Journal of Natural and Social Sciences, Vol. 3, No. 3, PP. 36-43. (In Persian)

Ebad Sichani, H., 2012, Obstacles to the Presence of the Disabled in Esfahan City, Danesh Nama Journal, Isfahan Provincial Building Engineering Organization, Vol. 3, No. 21, PP. 71-76. (In Persian)

Etemad Sheikh Al-Islami, F., 2006, Adapting Urban Equipment for the Disabled and Veterans,1st National Conference on Enabling the Urban Environment for the Disabled, Tehran, Institute of Engineering and Medical Sciences of Veterans, PP. 1-10. (In Persian)

Ghasemi Nejad, Sh., 2017, Investigating the Role of Urban Furniture in the Safty of Disabled Citizens Case Study of the Central Context of the City of Sirjan, The First National Conference on Sustainable Development and Urban Management with a Approach Citizen Safty, Sirjan Municipality, PP. 1-16. (In Persian)

Gholam Shahbazi, M., 2014, Designing and Organizing of Ferdowsi Pedestrian Street in Sanandaj the Based on Cultural and Social Values ​​, National Conference on Cultural Urbanism, Isfahan, Sheikh Bahai University, PP. 1-13. (In Persian)

Habibi, K., Rahimi Kakehjob, A., Abdi, M. H., and Ahmadi, T., 2013, Securing Urban Public Space to Increase Women's Attendance (Case Study: Ferdowsi Street, Sanandaj), Shahrnegar Bimonthly, No. 62-63, PP. 84-93. (In Persian)

Haghi, M., Rashidianfar, N., and Golmakani, A., 2012, Improving the Quality of Urban Equipment for the Disabled, Danesh Nama Journal, Isfahan Provincial Building Engineering Organization, Vol. 3, No. 21, PP. 84-94. (In Persian)

Hosseini, S. B., and Norouzian Maleki, S., 2008, Adaptation of Housing and City for People with Physical Disabilities (Case Study: Tehran Zone 8), International Journal of Industrial Engineering and Production Management, Iran University of Science and Technology, Vol. 19, No. 10b, PP. 195-206. (In Persian)

Iran Sepid Newspaper, 2018, Disability Statistics in the Country, No. 5904, News ID: 13808. (In Persian)

Kamanroodi Kojori, M., 2010, Structural Pathology of Management and Urban Development: Making Appropriate Tehran Spaces for the Disabled, Journal of Urban Management, No. 25, PP. 99-114. (In Persian)

Khodabakhshian, M., and Niknafs, H., 2012, Adapting Parks for the Use of Disabled People, Danesh Nama Journal, Isfahan Province, Organization of Civil Engineering, Vol. 3, No. 21, PP. 95-100. (In Persian)

Lahoutifar, R., 2012, Disabled and the City, Danesh Nama Journal, Isfahan Provincial Building Engineering Organization, Issue21, Vol. 3, PP. 54-62. (In Persian)

Majidi F, and Teimouri, S., 2011, A Study of Chaharbagh Avenue as a Case Study to Improve Access for War-Invalids and Physical Disabled People, Iran J War Public Health, Vol. 3, No. 3, PP. 36-44. (In Persian)

Majidi, F., 2012, What Is a Disability and What Is a Disability? Danesh Nama Journal, Isfahan Provincial Building Engineering Organization, Vol. 3, No. 21, PP. 24-30. (In Persian)

Statistical Center of Iran. (2016). General Census of Population and Housing of Kurdistan Province. (In Persian)

Memar, M., 2006, Adaptation of Urban Furniture and Equipments, National Conference on Urban Environmental Adaptation, Tehran, Institute of Engineering and Medical Sciences of Veterans. (In Persian)

Rafiyan, M., Taqvaei, A. A., Khadem, M., and Alipour, R., 2013, A Comparative Survey of Quality Assessment Approaches in Designing Urban Public Spaces, Journal of the Scientific Society of Architecture and Urbanism,. Vol. 3, No. 4, PP. 35-43. (In Persian)

Safdarzadeh, Z., 2012, the Adaptation of Urban Pathways to the Needs of the Disabled and Veterans, A Case Study of Shirvan City, Journal of Geography and Urban Planning Zagros Landscape, Vol. 5, No. 15, PP. 35-64. (In Persian)

Seraj, M., 2009, Accessibility Standards (Adaptation Guidelines of Building, Public Spaces, Transportation and Equipment), Office of Public Relations of the Welfare Organization of Iran. (In Persian)

Soleimani, Z., 2013, Adaptation and Renovation of the City for the Disabled (Case Study of Ilam City), First National Conference on Geography, Urbanism and Sustainable Development, Tehran, PP. 1-12. (In Persian)

Soltani, S. H., Sham, Kh., Awang, M., and Yaman, R., 2012, Accessibility for Disabled in Public Transportation Terminal, Procedia Social and Behavioral Sciences 35, PP. 89- 96. (In Persian)

Taghvaei, M., Moradi, Gh., and Safarabadi, A., 2010, Investigation and Evaluation of Isfahan City Parks Conditions Base on Existing Standard for Access of Weak and Disabled People, Journal of Geography and Environmental Planning, Vol. 21, No. 2, PP. 47-64. (In Persian)