پهنه‌بندی فضاهای بی‌دفاع و مستعد جرم‌خیزی در شهر اردبیل

نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

در برخی مکان‌ها به‌دلیل ساختار کالبدی و فضایی ویژه‌ و همچنین ویژگی‌های اجتماعی و اقتصادی ساکنان آن، فرصت بیشتری برای وقوع جرم وجود دارد. از جملة این فضاها می‌توان به فضاهای بی‌دفاع شهری اشاره کرد که با توجه به ویژگی‌های خاصی که دارند، مستعد وقوع جرم هستند؛ از این‌رو شناسایی این فضاها در جهت مدیریت بهینه، جلوگیری از وقوع جرائم و شکل‌گیری فضاهای ناامن امری ضروری است؛ بنابراین در پژوهش کاربردی و توصیفی- تحلیلی حاضر، به‌کارگیری فنون و تکنیک‌های مختلفی مانند مدل ANP و ویکور پهنه‌بندی و شناسایی فضاهای بی‌دفاع شهری صورت گرفته است. داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز پژوهش حاضر به دو روش میدانی و کتابخانه‌ای گردآوری شده است. در روش کتابخانه‌ای، با مراجعه به پایگاه‌های استنادی، کتابخانه‌های مرجع و پایگاه داده‌های سازمان‌های مختلف، اطلاعات مورد نیاز جمع‌آوری شده است. در روش میدانی نیز به‌منظور شناسایی فضاهای بی‌دفاع شهری با استفاده از روش مشاهده میدانی، برداشت میدانی (پر کردن چک‌لیست) و ثبت موقعیت جغرافیایی محل صورت گرفته است. جامعة آماری پژوهش حاضر محله‌های شهر اردبیل است که وضعیت آن‌ها از نظر قابلیت دفاع‌پذیری در سال 1397 بررسی شده است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد، بیشتر محله‌های حاشیه‌ای و روستاهای ادغام‌شده با بافت ارگانیک نواحی شمالی، شمال غربی و غربی شهر اردبیل از نظر قابلیت دفاع‌پذیری در برابر رفتارهای بزهکارانه شرایط نامساعدی دارند و در برابر بروز رفتارهای بزهکارانه بسیار آسیب‌پذیر هستند؛ از این‌رو پیشنهاد می‌شود به‌منظور بهبود شرایط، برنامه‌ریزی‌هایی برای استفاده از تجهیزات امنیتی مناسب، مطلوبیت‌بخشی به فضاها با استفاده از سیستم نورپردازی مناسب و از بین بردن فضاهای مرده و رهاشده و موانع دید ناظر و آموزش شهروندان صورت بگیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The zoning of defenseless spaces and prone areas of crime in the city of Ardabil

نویسندگان [English]

  • Alireza Mohammadi 1
  • ebrahim firouzi mijandi 2
  • Hojjat Arzhangi 3
2 PhD Student of Geomorphology and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
3 MSc of Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده [English]

identification of urban defenseless spaces in order to optimize the management of crime and prevent the emergence of insecure spaces is necessary. Therefore, in this research, which is a practical nature, descriptive-analytical method and applying various techniques and techniques such as the ANP and Vikore model have been attempting to zoning and identifying urban areas without defense. The data and information requirements of the present study were compiled by using field and library methods. In the library method, information is gathered by referring to citation databases, reference libraries, databases of different organizations. In the field method, in order to identify the urban defenseless spaces, using the field observation method, field surveys (filling in the checklist) and location of the geographic location were recorded. The statistical population of the present study was the neighborhoods of Ardabil city, whose condition was evaluated in terms of defensiveness in 2018. The results of this study indicate that most of the peripheral neighborhoods and integrated rural villages in the northwestern and western parts of the city of Ardebil are vulnerable to defensiveness against delinquent behaviors. Therefore, it is suggested that in order to improve the conditions of planning for the use of appropriate security equipment, the utility-part of the spaces using an appropriate lighting system and the removal of dead and abandoned spaces and observation barriers and training Citizens take place

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban defenseless spaces
  • Vikor Model
  • ANP
  • Ardabil City
ابراهیم‌بای سلامی، غلام‌حیدر، 1385، «موقعیت ژئوپلیتیک و ناامنی اجتماعی (مورد: شهرستان‌های خواف و رشتخوار در شرق ایران)»، فصلنامة ژئوپلیتیک، دورة دوم، شمارة 3 و 4، صص 72-97.

احمدی، حبیب، 1383، بررسی عوامل مؤثر بر تمایل حاشیه‌نشینان بر رفتار بزهکارانه؛ مطالعة موردی: حاشیه‌نشینان شهر شیراز، مجری طرح: دانشگاه شیراز، مرکز جمعیت‌شناسی.

اردکانی، طاهره، دانه‌کار، افشین، کرمی، محمود، عقیقی، حسین، رفیعی، غلامرضا و ملیحه عرفانی، 1390، «زون‌بندی خلیج چابهار با استفاده از مدل تصمیم‌گیری چند متغیره جهت کاربری تفرج متمرکز»، فصلنامة جغرافیا و آمایش سرزمین، سال اول، شمارة 1، صص 1-20.

اسفندیاری درآباد، فریبا، جدی، صغری و محبوب ریحان، 1392، «بررسی تنگناهای طبیعی و انسانی برای توسعة فیزیکی- کالبدی شهرها در شهرستان گرمی با استفاده از GIS»، مجلة جغرافیا و آمایش شهری- منطقه‌ای، شمارة 6، صص 85-96.

پورمحمدی، محمدرضا و روشن کوشانه، 1392، «ارزیابی و تحلیل فضاهای عمومی شهری با استفاده از مدل تاپسیس (مطالعة موردی: شهر تبریز)»، مطالعات و پژوهش‌های شهری منطقه‌ای، سال پنجم، شمارة 17، صص 37-52.

پیشگاهی‌فرد، زهرا، کلانتری، محسن، پرهیز، فریاد و احسان حق‌پناه، 1390، «تحلیل جغرافیایی کانون‌های جرم‌خیز جرائم مرتبط با مواد مخدر در شهر کرمانشاه»، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال سوم، شمارة 11، صص 75-96.

حافظ‌نیا، محمدرضا، قادری حاجت، مصطفی، احمدی‌پور، زهرا، رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا و محمد گوهری، 1394، «طراحی الگوی سنجش عدالت فضایی (مطالعة موردی: ایران)»، برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دورة نوزدهم، شمارة 1، صص 33-52.

حکمت‌نیا، حسن و سید علیرضا افشانی، 1389، «حاشیه‌نشینان و ارتکاب جرائم اجتماعی، مطالعة موردی: شهر یزد»، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شمارة 72، صص 157-166.

رضوانی، محمدرضا، زارع، زهره، فرهادی، صامت و مسعود نیک‌سیرت، 1390، «جغرافیای جرم در نواحی روستایی با تأکید بر سرقت دام در بخش چهاردولی شهرستان قروه»، فصلنامة مطالعات مدیریت انتظامی، سال ششم، شمارة 1، صص 38-62.

زیاری، کرامت‌الله، فرهادی‌خواه، حسین و محسن کلانتری، 1395، «بررسی فضاهای بی‌دفاع شهری در سطح محله (مورد مطالعه: محلة هرندی تهران)»، پژوهشنامة جغرافیای انتظامی، سال چهارم، شمارة 15، صص 29-56.

سجادیان، ناهید، شجاعیان، علی و حسین کرملاچعب، 1391، «بررسی مکانی کانون‌های انواع جرائم سرقت در شهر اهواز»، فصلنامة جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم‌انداز زاگرس، سال چهارم، شمارة 13، صص 165-188.

شجاعیان، علی و نگار رحیم‌پور، 1396، بررسی رابطة کانون‌های وقوع جرم و فضاهای بی‌دفاع با استفاده از GIS (مورد مطالعه: محله‌های پردیس شهر اهواز)»، پژوهشنامة جغرافیای انتظامی، سال پنجم، شمارة 17، صص 101-130.

شکوئی، حسین، 1389، دیدگاه‌های نو در جغرافیای شهری (جلد اول)، چاپ سیزدهم، انتشارات سمت، تهران.

شیخ‌ویسی، یاسر، صبوری خسروشاهی، حبیب‌اله و رضاعلی محسنی، 1397، «بررسی نقش فضاهای بی‌دفاع در رفتارهای خشونت‌آمیز شهر تهران در سال 1396»، فصلنامة علمی-پژوهشی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، سال دوازدهم، شمارة 1، صص 59-80.

صادقی، نرگس، سبحان اردکانی، سهیل و کیانوش ذاکر حقیقی، 1395، «ارزیابی عوامل مؤثر بر تأمین امنیت شهری به‌منظور افزایش حضور بانوان در فضاهای عمومی شهری (مطالعة موردی: پارک ساعی تهران)»، هویت شهر، سال دهم، شمارة 27، صص 65-74.

طاهرخانی، حبیب‌اله، 1381، «ایجاد فضاهای قابل دفاع شهری»، فصلنامة مدیریت شهری، شمارة 9، صص 88-95.

عسگری، علی، 1390، تحلیل‌های آمار فضایی با ArcGIS، سازمان اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران.

علیزاده، کتایون و سید حسین عنبر، 1396، «نقش فضاهای بی‌دفاع شهری در وقوع جرم با تأکید بر پارک‌های منطقة 9 مشهد»، نشریة پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال هشتم، شمارة 29، صص 141-160.

غفاری گیلانده، عطا و عبدالوهاب غلامی، 1393، «مقایسة کارایی فنون تحلیل چندمعیاری در بررسی تناسب ارضی (مطالعة موردی: مکان‌یابی محل دفن پسماندهای شهری شیراز)»، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شمارة 12، صص 427-448.

فرجی‌راد، خدر، علیان، مهدی و رامین چراغی، 1395، «تحلیل شاخص‌های کالبدی اثرگذار بر ارتقای امنیت محیطی در بافت تاریخی شهر یزد»، پژوهشنامة نظم و امنیت انتظامی، سال نهم، شمارة 3 (پیاپی سی و پنجم)، صص 1-26.

فرجی، عیسی، 1393، کاربرد تحلیل شبکه در محیط GIS در ارائة الگوی مناسب پوشش‌دهی خدمات ایستگاه‌های آتش‌نشانی (مطالعة موردی شهر اردبیل)، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل.

فرهادی‌خواه، حسین، زیاری، کرامت‌اله و محسن کلانتری، 1397، «ارزیابی فضاهای بی‌دفاع شهری با استفاده از مدل Safety audit (مطالعة موردی: محلة هرندی تهران)»، فصلنامة علمی-پژوهشی مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، دورة سیزدهم، شمارة 1 (پیاپی 42)، صص 19-26.

فیروزی مجنده، ابراهیم، 1395، سنجش عدالت فضایی توزیع کاربری‌های عمومی در نواحی مسکونی شهر اردبیل، پایان‌نامة کارشناسی ارشد رشتة جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل.

قصری، محمد، کلانتری، محسن، جباری، کاظم و سمیه قزلباش، 1390، «بررسی تأثیر نوع و میزان کاربری اراضی شهری در شکل‌گیری الگوهای فضایی بزهکاری؛ مطالعة موردی: جرائم مرتبط با مواد مخدر در بخش مرکزی شهر تهران»، فصلنامة ژئوپلیتیک، سال هفتم، شمارة 3، صص 174-202.

قلمبر دزفولی، راما و شراره محمدی، 1394، «تحلیل پراکنش فضاهای بی‌دفاع شهری با استفاده از GIS (نمونة موردی: شهر جدید پردیس)»، پژوهشنامة جغرافیای انتظامی، سال سوم، شمارة 11، صص 24-1.

قهرمانی، سهراب، 1388، نقش فضاهای بی‌دفاع در رفتارهای خشونتی، مطالعة موردی فضاهای بی‌دفاع شهر تهران، پایان‌نامة کارشناسی ارشد به راهنمایی استاد هوشنگ نایبی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.

کوزه‌گر کالجی، لطفعلی و سیوان نوری، 1392، «شناسایی کانون‌های بحران شهری با تأکید بر مناطق ناامن شهری با استفاده از سامانة اطلاعات جغرافیایی: نمونة موردی سنندج (نواحی 6 و 7)»، پژوهشنامة جغرافیای انتظامی، سال اول، شمارة 3، صص 129-152.

مالچفسکی، یاچک،1390، سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم چندمعیاری، ترجمة اکبر پرهیزکار و عطا غفاری گیلانده، چاپ دوم، انتشارات سمت، تهران.

محسنی تبریزی، علیرضا، قهرمانی، سهراب و سجاد یاهک، 1390، «فضاهای بی‌دفاع شهری و خشونت (مطالعة موردی فضاهای بی‌دفاع شهر تهران)»، جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست‌و‌دوم، شمارة 4، صص 51-70.

مرکز آمار ایران، 1395، گزیدة نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، تهران، ایران.

منصوری، فردین، غنیمتی، حسن و زینت نوفر، 1396، «رابطه فضاهای بی‌دفاع شهری با افزایش جرائم شهری در شهر کرمانشاه»، پژوهشنامة جغرافیای انتظامی، سال پنجم، شمارة 18، صص 135-162.

یوسفی، علی و لیلا جوهری، 1394، «فضاهای بی‌دفاع شهر و حس ترس، پدیدارشناسی تجربة عبور از پل‌های زیرگذر در مشهد»، فصلنامة جغرافیا و مخاطرات محیطی، شمارة 11، صص 129-143.

سایت روزنامة همشهری به آدرس الکترونیکی http://newspaper.hamshahri.org/ تاریخ دسترسی: 01/05/1398

Ebrahim Bai Salami, Gh., 2006, Geopolitical Situation and Social Insecurity (Case Study: Khawaf and Rashtkhar Towns in Eastern Iran), Geopolitics Quarterly, Vol. 2, N. 3 and 4, PP. 72-97. (In Persian)

Ahmadi, H., 2004, Investigating Factors Influencing Suburbs' Intention on Crime Behavior Case Study: Suburbs of Shiraz City, Executor: Shiraz UniversitY, Demographic Center. (In Persian)

Ardakani, T., Danekar, A., Karami, M., Aghighi, H., Rafiei, Gh., and Erfani, Malihea, 2011, Zoning of Chabahar Bay Using Multivariate Decision Making Model for Concentrated Promenade Use, Journal of Geography and Land Use, Vol. 1, No. 1, PP. 1-20. (In Persian)

Esfandiari Darabad, F., Soghra, J., and Reyhan, M., 2013, Investigation of Natural and Human Bottlenecks for Physical Development of Cities in Garmi City Using GIS, Journal of Geography and Urban-Regional Planning, No. 6, PP. 85-96. (In Persian)

Pourmohammadi, M. R., and Koushaneh, R., 2013, Evaluation and Analysis of Urban Public Spaces Using the TOPSIS Model (Case Study: Tabriz City), Regional Urban Studies and Research, Vol. 5, No. 17, PP. 37-52. (In Persian)

Pishgahi Fard, Z.، Kalantari, M., Parhiz, F., and Haghpanah, E., 2011, Geographical Analysis of Crime Centers for Drug-related Offenses in Kermanshah, Urban and Regional Studies and Research, Vol. 5, No. 11, PP. 75-96. (In Persian)

Hafez Nia, M. R., Ghaderi Hajat, M., Ahmadipour, Z., Rokneddin Eftekhari, A., and Gohari, M., 2015, Designing a Spatial Justice Measurement Model (Case Study: Iran), Space Planning and Preparation, PP. 33-52. (In Persian)

Hekmatnia, H., and Afshani, A., 2010, Suburbs and Committing Social Crime Case Study: Yazd City, Human Geography Research, No. 72, PP. 157-166. (In Persian)

Razvani, M. R., Zare, Z., Farhadi, S., and Niksirat, M., 2011, Crime Geography in Rural Areas with Emphasis on Livestock Theft in Chahardouli Section of Qorveh, Law Management Studies Journal, Vol. 6, No. 62, PP. 38-62 (In Persian)

Ziyari, Ke., Farhadi Khah, H., and Kalantari, M., 2016, Surveying Urban Indefensible Areas at Neighborhood Level (Case Study: Harandi Neighborhood of Tehran), Law Journal of Law Geography, Vol. 4, No. 15, PP. 29-56. (In Persian)

Sajjadian, N., Shojaeian, A., and Karamolachaab, H., 2012, Spatial Investigation of the Types of Crimes in Ahvaz City, Quarterly Journal of Zagros Landscape Urban Planning Quarterly, Vol. 13, No. 138, PP. 168-188. (In Persian)

Shojaeiian, A., and Rahimpour, N., 2017, Investigation of the Relationship between Crime Hotspots and Defenseless Spaces Using GIS (Case Study: Ahwaz Pardis Neighborhoods), Police Geography Journal, Vol. 5, No. 17, PP. 101-130. (In Persian)

Shokoui, H., 2010, New Perspectives on Urban Geography (Volume I), Thirteenth Edition, Tehran. (In Persian)

Sheikh Veisi, Y., Sabouri Khosroshahi, H., and Mohseni, R., 2018; Investigating the Role of Defenseless Spaces in Violent Behaviors of Tehran in 2017; Social Science Research Journal of Islamic Azad University of Shoushtar Branch, Successive (40); PP. 59-80. (In Persian)

Sadeghi, N., Sobhan Ardakani, S., and Zaker Haghighi, K., 2016, Evaluation of Factors Affecting Urban Security to Increase the Presence of Women in Urban Public Spaces (Case Study: Tehran Saei Park), Hoviat-e-Shahr, No. 10, PP. 65-74. (In Persian)

Taherkhani, H., 2002, Creating Defensible Urban Spaces, Urban Management Quarterly, No. 9, PP. 88-95. (In Persian)

Asgari, A., 2011, Spatial Statistics Analysis with ArcGIS, Tehran Municipality Information and Communications Organization. (In Persian)

Alizadeh, K., and Anbar, H., 2017, The Role of Defenseless Urban Spaces in Crime, with Emphasis on 9 Mashhad Parks, Journal of Urban Research and Planning, Vol. 8, No. 29, PP. 141-160. (In Persian)

Ghaffari-Gilandeh, A., and Gholami, A., 2014, Comparison of the Effectiveness of Multi-Criteria Analysis Techniques in Surveying Land Suitability (Case Study: Location of Shiraz Municipal Waste Landfill), Human Geography Research, Vol. 46, No. 12, PP. 427-448. (In Persian)

Faraji Rad, K., Alian, M., and Cheraghi, R., 2016, Analysis of Physical Indicators Affecting Environmental Promotion in Historical Context of Yazd City, Law and Order of Security Law, Vol. 9, No. 10, PP. 1-26. (In Persian)

Faraji, I., 2015, The Application of Network Analysis in GIS Environment in Providing an Appropriate Model of Coverage for Fire Service Station (Case Study: Ardabil), M.Sc. in Geography and Urban Planning; University of Mohaghegh Ardebili, Ardebil. (In Persian)

Farhadi Khah, H., Ziyari, K., and Kalantari, M., 2018, Evaluation of Urban Indefensible Areas Using Safety Audit Model (Case Study: Harandi Neighborhood of Tehran), Human Settlements Planning Studies, Vol. 13, No. 1, PP. 19-26. (In Persian)

Firouzi Mejandeh, E., 2016, Spatial Justice Measurement of Public Land Use Distribution in Residential Areas of Ardabil City, M.Sc. in Geography and Urban Planning; University of Mohaghegh Ardebili, Ardebil. (In Persian)

Ghasri, M., Kalantari, M., Jabari, K., and Ghezelbash, S., 2011, Investigation of the Impact of Urban Land Use Type and Rate on the Formation of Spatial Patterns of Delinquency, Case Study: Drug-Related Crimes in Central Tehran, Geopolitical Journal, Vol. 7, No. 10, PP. 174-202. (In Persian)

Ghalambar Dezfouli, R., and Mohammadi, S., 2015, Distribution Analysis of Urban Indefensible Spaces Using GIS (Case Study: Pardis New Town), Police Geography Research Journal, Vol. 3, No. 11, PP. 1-24. (In Persian)

Ghahramani, S., 2009, The Role of Defenseless Spaces in Violent Behaviors, Case Study of Defenseless Spaces in Tehran, MA Thesis, Supervisor, Professor Hooshang Naibi, University of Tehran, School of Social Sciences. (In Persian)

Kuzegar Kalaji, L., and Nouri, S., 2013, Identification of Urban Crisis Centers with Emphasis on Insecure Urban Areas Using GIS: Case Study of Sanandaj (Districts 6 and 7), Police Geography Research Journal, Vol. 1, No. 3, PP. 129-152. (In Persian)

Malchevsky, Y., 2011, Geographic Information Systems and Multi-criteria Decision Analysis, Translated by Akbar Parhizkar and Atta Ghaffari-Gilandeh, Second Edition, Samt Publication, Tehran. (In Persian)

Mohseni Tabrizi, A., Ghahramani, S., and Yahak, S., 2011, Urban Indefensible Spaces and Violence (Case Study of Tehran Defenseless Spaces), APPlied Sociology, Vol. 12, No. 4, PP. 51-70.

Iran Census Center, 2016, Selected Results of the General Population and Housing Census, Tehran, Iran. (In Persian)

Mansouri, F., Ghanimi, H., and Noufar, Z., 2017, The Relationship between Urban Indefensible Spaces with Increased Urban Crimes in Kermanshah, Police Geography Research Journal, Vol. 5 No. 18, PP. 135-162. (In Persian)

Yousefi, A., and Johari, L., 2015, Defenseless Spaces of the City and Sense of Fear; Phenomenology of Crossing Bridges in Mashhad, Quarterly Journal of Geography and Environmental Hazards, No. 11, PP. 143-129. (In Persian)

Hamshahri Newspaper Website at http://newspaper.hamshahri.org/; Accessed at 23/07/2019.