تحلیل جغرافیایی موانع روان‌شناختی عدم استفاده از حمل‌ونقل عمومی در کلانشهر اهواز

نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

 در عدم استفاده از حمل‌ونقل عمومی غیر از مسائل زیرساختی مانند فرسودگی ناوگان، کمبود ناوگان، مسائل اقتصادی، موانع اجتماعی-فرهنگی، مسائل زیست‌محیطی و ضعف‌های مدیریتی موانع روان‌شناختی نیز مؤثر هستند و این موانع (روان‌شناختی) حلقة گمشدة برنامه‌ریزی و مدیریت شهری است. شناخت عوامل روان‌شناختی افرادی که از حمل‌ونقل عمومی استفاده می‌کنند، می‌تواند پیامدهای مهمی برای سیاست‌های حمل‌ونقل، ترویج آن و مدیریت جابه‌جایی داشته باشد؛ از این‌رو هدف پژوهش حاضر تحلیل جغرافیایی موانع روان‌شناختی استفاده‌نکردن از حمل‌ونقل عمومی در کلان‌شهر اهواز است. پژوهش حاضر کاربردی- نظری و توصیفی- تحلیلی است. اطلاعات موردنیاز پژوهش، با مطالعات کتابخانه‌ای، پیمایشی و مصاحبه با مردم و کارشناسان گردآوری‌ شده و برای رتبه‌بندی موانع نیز از روش تصمیم‌گیری ARAS استفاده ‌شده است. همچنین پهنه‌بندی این موانع در سطح شهر اهواز به‌کمک مدل درون‌یابی کریجینگ و در محیط نرم‌افزار Arc GIS 10.3 استفاده ‌شده است. نتایج نشان می‌دهد موانع اضطراب‌آور، موانع کنترل تکانه، موانع شناختی و موانع شخصیتی در هریک از شیوه‌های حمل‌ونقل عمومی، مانند تاکسی، اتوبوس، پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری متفاوت هستند. بیشتر پهنه‌های شهر اهواز از نظر موانع اضطراب‌آور در عدم استفاده از حمل‌ونقل عمومی طیف زیادی دارد. هم‌پوشانی موانع شناختی نیز تأیید می‌کند از حیث وجود این موانع در عدم استفاده از حمل‌ونقل عمومی، بیشترین پهنه‌های شهر در طیف کم قرار می‌گیرد. بیشترین پهنه‌ها از نظر موانع شخصیتی عدم استفاده از حمل‌ونقل عمومی در طیف متوسط و از نظر موانع کنترل تکانه عدم استفاده از حمل‌ونقل عمومی در طیف خیلی زیاد است. درنهایت پس از هم‌پوشانی این چهار بعد روان‌شناختی مشخص شد موانع روان‌شناختی عدم استفاده از حمل‌ونقل عمومی در حد زیاد است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geographical Analysis of Psychological Barriers to Not Using of Public Transport in Ahvaz Metropolis

نویسندگان [English]

  • majid goodarzi 1
  • mohammad ali firoozi 2
  • omid saeidi 3
1 Geography Department of urban planning, Faculty of Literature, Shahidchamran University of ahvaz
2 Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Literature and Humanities, University of Shahid chamran Ahvaz,iran
3 Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Literature and Humanities, University of Shahid chamran Ahvaz,iran
چکیده [English]

Apart from infrastructure issues such as fleet depletion, fleet shortages, economic issues, socio-cultural barriers, environmental issues, and management weaknesses, psychological barriers are also effective on not using public transport. Understanding the psychological factors of people using public transport can have important implications for transportation policies, its promotion, and relocation management. The present study aimed geographical analysis of psychological barriers to not using public transportation in Ahvaz metropolis. The study employed an applied-theoretical research design and a descriptive-analytical research method. The research data was collected through library studies, surveys, and interviews with people and experts. The ARAS decision making method was employed to rank the barriers. Moreover, the kriging interpolation model was used for zoning these barriers in Ahvaz city and in ARC GIS 10.3 software. The results show that anxiety, barriers to impulse control, cognitive barriers, and personality barriers differ in each mode of public transportation such as taxi, bus, walking, and cycling. Most areas of Ahvaz have high ranges due to anxiety-raising barriers to not using public transport. The overlap of cognitive barriers also confirms that due to the lack of public transport, most areas of Ahvaz are in the low range, in terms of personality barriers are in the medium range, and in terms of impulse control barriers to not using public transport are in the very high range. After overlapping these four psychological dimensions it became clear that the psychological barriers to not using public transport are in the high range.

کلیدواژه‌ها [English]

  • geographical analysis
  • psychological Barriers
  • public transport
  • Ahvaz
ابراهیمی هژیر، معصومه و زهرا ابراهیمی هژیر، 1395، بررسی مفهوم سهل‌انگاری و نشانه‌های فرد سهل‌انگار، سومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در علوم انسانی، تهران.

اقبالی، همایون و حمیدرضا صارمی، 1395، «درآمدی بر روان‌شناسی محیط و کارکرد آن در معماری و طراحی شهری»، مطالعات جغرافیا، عمران و مدیریت شهری، دورة دوم، شمارة 4، صص 1-10.

امان‌پور، سعید و نادیا داری‌پور، 1396، برنامه‌ریزی حمل‌ونقل پایدار شهری با تأکید بر عملکرد ناوگان اتوبوس‌رانی در ایران، انتشارات نگارستان اندیشه، تهران.

امیرآبادی، فاطمه، 1394، چیستی روان‌شناسی حمل‌ونقل، خبرنامة تین‌نیوز، کد خبر، 62285 .

ایمان‌زاده، علی و ملیکا همراه‌زاده، 1396، «شناسایی عوامل تسهیلگر و بازدارندة کیفیت زندگی در زنان و مردان سالمند (پژوهش پدیدارشناسی)» مجلة سالمندان ایران، دورة دوازدهم، شمارة 4، صص 430-445.

پوراحمد، احمد، زیاری، کرامت‌الله، حاتمی‌نژاد، حسین و حسن رضایی‌نیا، 1397، «تحلیلی بر کنترل فضای عمومی در پارک‌های شهر تهران»، پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، دورة ششم، شمارة 4، صص 643-679.

خدادادی، ناصر، قنبری‌خنگه، سعید، تلخ خالد موسوی، موسی و شمس‌الدین جی‌جو، 1392، «عوامل مرتبط با شروع اختلال استرس پس از تصادفات جاده‌ای»، مجلة پرستاری و مامایی، دورة بیست‌و‌چهارم، شمارة دوم صص 9-17.

داوود، بهزاد، 1395، نگرش‌ها و انتظارات ترافیکی مسافران در سیستم حمل‌ونقل شهری بندرعباس، مرکز علمی کاربردی بهزیستی و تأمین اجتماعی بندرعباس، کنگره ملی روان‌شناسی اجتماعی ایران، دورة 3.

ریاحی، محمد اسماعیل و طاهره لطفی خاچکی 1395، «تحلیل اجتماعی عوامل مؤثر بر میزان مورد مزاحمت خیابانی قرار گرفتن زنان و دختران (مطالعة موردی دانشجویان دختر دانشگاه مازندران)» پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، شمارة ۵، صص 69-88.

رئیسی، فیروزه، قاسم‌زاده، حبیب‌الله، میثمی، علی پاشا، فیروزی خجسته‌فر، ریحانه، مقدمی، نرگس و مریم سرایانی، 1395، «اختلال‌های عملکرد جنسی در مبتلایان به اختلال وسواس فکری- عملی»، مجلة دانشکدة پزشکی علوم‌پزشکی دانشگاه تهران، دورة هفتادوسه، شمارة 2، صص 101-109.

سرور، رحیمی و مهدی امینی، 1392، تحلیل و ارزیابی تأثیر اجتماعی فرهنگی ترافیک و حمل‌ونقل شهری، چاپ اول، انتشارات تیسا، تهران.

سلطانی، علی، 1395، برنامه‌ریزی کاربری زمین شهری، چاپ اول، انتشارات دانشگاه شیراز.

شاطریان، محسن، سهراب‌زاده مهران، امامعلی‌زاده، حسین و سید سعید حسینی‌زاده، 1396، «بحران هویت و انزوای اجتماعی در شهرهای جدید و رابطة آن با رضایت از محل سکونت (مطالعة موردی: شهر جدید پردیس)» نشریة پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال هشتم، شمارة 28، صص 111-114.

شهرداری اهواز، 1397، برنامة پنج‌سالة دوم توسعة کلان‌شهر اهواز در بازة زمانی 1397-1401، اهواز.

شهرداری اهواز، 1395، آمارنامة کلان‌شهر اهواز، معاونت برنامه‌ریزی و توسعة منابع انسانی.

صفاری‌نیا، مجید، 1393، مقدمه‌ای بر روان‌شناسی شهری، چاپ اول، جلد اول، انتشارات تیسا، تهران.

صفاری‌نیا، مجید، 1393، مقدمه‌ای بر روان‌شناسی شهری، چاپ اول، جلد دوم، انتشارات تیسا، تهران.

عسگری ندوشن، عباس و مرجان صباغچی، 1397، «ارزیابی نیازهای جوانان و اولویت‌های سیاسی مرتبط با آن در شهر یزد با به‌کارگیری الگوی اهمیت عملکرد»، مجلة جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست و نهم (شمارة پیاپی 70) شمارة 2، صص 39-64.

عماری، حسن، 1393، روان‌شناسی شهری و زندگی روزمره، چاپ اول، انتشارات تیسا، تهران.

غفاری، علی، خدایاری، علیرضا و سمانه عابدینی، 1396، «طراحی و پیاده‌سازی سیستم هوشمند تشخیص عدم تمرکز حواس راننده»، نشریة مهندسی مکانیک امیرکبیر، دورة پنجاهم، شمارة 5، صص 1144-1154.

مسعودنیا، ابراهیم، میرزائی، مسعود و حسن چنانی‌نسب، ،1395، «رابطة ادراک بیماری با بدنامی اجتماعی (استیگمات) ادراک‌شده در بیماران با علائم HIV»، مجلة دانشگاه علوم‌پزشکی جیرفت، شمارة ۲، صص 9-12.

مسعودنیا، ابراهیم، 1393، «بررسی رابطة بین هنجار تقابل اجتماعی و قانون‌گریزی استفاده‌کنندگان موتورسیکلت در شهر یزد»، جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست‌و‌پنجم، شمارة پیاپی (54)، صص 139-158.

میربها، بابک، عمرانی، حامد و زهرا جهان‌دیده، ۱۳۹۷، «بررسی تأثیر پارامترهای رفتاری (متغیرهای پنهان) در تخلفات رخ‌داده توسط عابران پیاده در تقاطع چراغ‌دار (نمونة موردی: شهر قزوین)»، فصلنامة مهندسی حمل‌ونقل، دورة نهم، شمارة 4، صص 693-739.

Amanpour, S., and Daripour, N., 2017, Sustainable Urban Transportation Planning with Emphasis on Bus Fleet Performance in Iran, Tehran: Negarestan Andisheh Publications. (In Persean)

Amari, H., 2014, Urban Psychology of Everyday Life, First Edition, Tehran: Tisa Publications. (In Persean)

American Psychiatric Association., 2013, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (Fifth ed). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing. PP. 646–49. 

Amirabadi, F., 2015, What are the Psychologies of Transportation?, Tin Newsletter, News Code, 62285. (In Persean)

Asgari Nodoushan, A., and Sabaghchi, M., 2018, Assessing Youth Needs and Related Political Priorities in Yazd City by Using Performance Importance Model, Journal of Applied Sociology, Vol. 29, No. 70 (2), PP. 39-64. (In Persean)

Barati, D. P., Darvishi, M., and Heidarbeigi, K., 2016, Neurological Alterations in Cognitive Impairment.

Davood, B., 2016, Traffic Attitudes and Expectations of Passengers in Bandar Abbas Urban Transport System, Bandar Abbas Applied Science and Wellness Center, Iranian National Congress on Social Psychology, Vol. 3. (In Persean)

Diagnostic and Statistical Manual of Mental DisordersAmerican., 2013, Psychiatric Associati (5th ed). Arlington: American Psychiatric Publishing, PP. 189–195.

Ebrahimi Hejir, M., and Ebrahimi Hejir, Z., 2016, A Study of the Concept of Negligence and the Symptoms of the Neglected Person, Third International Conference on Modern Research in the Humanities, Tehran. (In Persean)

Eghbali, H., and Saremi, H. R., 2016, An Introduction to Environmental Psychology and its Function in Urban Architecture and Design, Geography, Journal of Civil and Urban Management Studies, Vol. 2, No. 4, PP. 1-10. (In persean)

Fu, X,. and Juan, Z., 2017, Exploring the Psychosocial Factors Associated with Public Transportation Usage and Examining the “Gendered” Difference, Transportation Research Part A: Policy and Practice.

Ghaffari, A., Khoda Yari, A., and Abedini, S., 2017, Design and Implementation of Intelligent Decentralization System for the Detection of the Driving Senses, Amirkabir Journal of Mechanical Engineering, Vol. 5, No. 5, PP. 1144-1154. (In Persean)

Gharib, M. A., Golembiewski, A., Jan, A., and Moustaa, A., 2017, Mental health and Urban Design – Zoning in on PTSD, Current Psychology, PP. 1–7. (In Persean)

Glasgowa, T. E., Gellera, S., Huyen, T., Steve, K., and Hankeyb, L., 2018, Travel Mood Scale: Development and Validation of a Survey to Measure Mood During Transportation, Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, Vol. 59, PP. 318-329.

Huanga,Y,W., Linb, C.,Wangc, J.,2018, The Influence of Bus and Taxi Drivers’ Public Self-Consciousness and Social Anxiety on Aberrant Driving Behaviors, Accident Analysis and Prevention 117, PP. 145–153

Imanzadeh, A., and Mobizadeh, M., 2017, Identification of Facilitating and Deterrent Factors in Quality of Life in Elderly Women and Men (A Phenomenological Research), Iranian Journal of Elderly, Vol. 12, No. 4, PP. 430-445. (In persean).

Jiang, C, P., and Rau, P., 2018, Rule Obedience as a Mediator Between Normlessness and Risky Driving in Hazy Conditions, Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, Vol. 59, Part A, PP. 188-194.

Joelsson,T., kvis, Ch., and LtenScho, L., 2019, The Political in Transport and Mobility: Towards a Feminist Analysis of Everyday Mobility and Transport Planning, Integrating Gender into Transport Planning, Palgrave Macmillan, PP. 1-22.

Khodadadi, N., Ghanbari Khangeh, S., Talkh Khaled Mousavi, M., and Jijou, Sh., 2013, Factors Related to the Onset of Post-Traumatic Stress Disorder, Journal of Nursing and Midwifery, Vol. 24, No. 2, PP. 9-17. (In Persean)

Kita, E., and Luria, G., 2018, The Mediating Role of Smartphone Addiction on the Relationship Between,Personality and Young Drivers, Smartphone Use While Driving, Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour,Vol. 59, Part A, PP. 203-211.

Kututa, V., Kazimieras, E., Zavadskasb, M, L., 2013, Assessment of Priority Options for Preservation of Historic City Centre Buildings Using MCDM (ARAS), Procedia Engineering, Vol, 57. PP. 657– 661.

Levy, C., 2013, Travel choice reframed:“deep distribution” and gender in urban transport. Environment and Urbanization, Vol. 25, No. 1, PP. 47-63.

Lois, D., Monzón, A., and Hernández, S., 2018, Analysis of Satisfaction Factors at Urban Transport Interchanges: Measuring Travellers’ Attitudes to Information, Security and Waiting, Transport Policy, Vol, 67, PP. 49-56.

Masoud Nia, E., 2014, Investigating the Relationship between Social Opposition Norms and Motorcycle Avoidance in Yazd City, Journal of Applied Sociology, Vol. 25, No. 54, PP. 139-158. (In Persean)

Masoud Nia, E., Mirzaei, M., and Chenani Nasab, H., 2016, The Relationship between Perception of Disease and Perceived Social Stigma in Patients with HIV Symptoms, Journal of Jiroft University of Medical Sciences, No. 1, PP. 9-12. (In Persean)

Mcarthur, E., and Robin, J., 2019, Socio-Spatial and Temporal Dimensions of Transport Equity for London's Night Time Economy, Transportation Research Part A: Policy and Practice, Vol. 121, PP. 433-443.

Mercier, J., Fanny, R. T, C., and Mario Duarte, F., 2018, Governance and Sustainable Urban Transport in the Americas, Publisher Name Palgrave Pivot, Cham, Online.

Mir Baha, B., Omrani, H., and Jahandideh, Z., 2018, Investigation of the Influence of Behavioral Parameters (Latent Variables) on Pedestrian Violations at the Lighted Intersection (Case Study: Qazvin City), Journal of Transportation Engineering, Vol. 9, No. 4, PP. 693 -739. (In Persean)

Municipality of Ahvaz, 2018, Second Five Year Program of Ahwaz Metropolitan Development Period 2018-2022, Ahvaz. (In Persean)

Municipality of Ahvaz., 2016, Ahvaz Metropolitan Statistical Office, Deputy of Planning and Development of Human Resources. (In Persean)

National Institute for Transportation and Communities, 2017, Changing Attitudes Toward,Sustainable Transportation: The Impact of Meta-Arguments on Persuasion, P. O. Box 751 Portland, OR 97207.

Park, N., and Peterson, C., 2010, Does It Matter Where We Live? The Urban Psychology of Character Strengths, American Psychologist, Vol. 65, No. 6, PP. 535-547.

Poorahmad, A., Ziyari, K., Hataminejat,H., Rezaei Nia, H., 2018, Analysis of Public Space control in Parks in Tehran, Urban Planning Geography Research, Vol. 9, No. 4, PP. 643-679. (In Persean)

Raisi, F., Ghasemzadeh, H., Misami, A. P., Firouzi Khojastehfar, R., Moghaddam, N., and Sarayani, M., 2015, Sexual Dysfunction in Patients with Obsessive-Compulsive Disorder, Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Vol. 73, PP. 101-109. (In Persean)

Riahi, M. E., and Lotfi Khachaki, T., 2016, Social Analysis of Factors Affecting the Rate of Street Harassment for Women and Girls (Case Study of Female Students of Mazandaran University), Journal of Strategic Research in Social Security and Order, Vol. 2, No. 2, PP. 69-88. (In Persean)

Safari Nia, M., 2014, An Introduction to Urban Psychology, First Edition, Vol. 2, Tehran: Tisa Publications. (In Persean)

Saffari Nia, M., 2014, An Introduction to Urban Psychology, First Edition, Vol. 1, Tehran: Tisa Publications. (In Persean)

Sarvar, R., and Amini, M., 2013, Social Impact Analysis and Evaluation of Urban Traffic and Transportation, First Edition, Tehran: Tisa Publications. (In Persean)

Shatarian, M., Sohrabzadeh M., Emamali Zadeh, H., and Hosseinizadeh, S. S., 2017, Identity Crisis and Social Isolation in New Cities and Its Relationship with Satisfaction with Residence (Case study of Pardis New Town), Journal of Urban Research and Planning, Vol. 8, No. 28, PP. 111-134. (In Persean)

Soltani, A., 2016, Urban Land Use Planning, First Edition, Shiraz University Press. (In Persean)

Song, L., Kirschen, M., John,T., 2018, Women on wheels: Gender and Cycling in Solo, Indonesia, Department of Geography, National University of Singapore, Vol. 40, No. 1, PP. 140-157.

Useche,S, A., Gómez,V., and Boris, O., Cendales, E., 2017, Stress-Related Psychosocial Factors at Work, Fatigue, and Risky Driving Behavior In Bus Rapid Transport (BRT) Drivers, Accident Analysis and Prevention,Vol. 104, PP. 106-114.

Verma, A., Rahul, T. M., & Dixit, M. (2015). Sustainability impact assessment of transportation policies–A case study for Bangalore city. Case Studies on Transport Policy, Vol. 3, No. 3, PP. 321-330.

World Health Organization, 2016, ICD-10 Version, 2016. Published Onl Online, http://apps. who. int/classifications/icd10/browse/2016/en.