تعیین و تشخیص عوامل مؤثر در طراحی سازمان هوشمند برای مدیریت شهری (مطالعۀ موردی: شهرداری مشهد)

نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی

نویسنده

دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌نور، تهران

چکیده

در سال‌های اخیر، پارادایم هوشمندسازی مدیریت شهری به یکی از مقوله‌های اساسی در ادبیات تحقیقی این حوزه تبدیل شده است. این در حالی است که طبق آخرین رده‌بندی در سال 2018، هیچ‌یک از شهرهای ایران در فهرست برترین شهرهای هوشمند جهان قرار ندارند. به همین دلیل، در این پژوهش طراحی مدل سازمان هوشمند برای شهرداری بررسی می‌شود تا راهکارهای اجرایی و عملی آن مشخص و مؤلفه‌های اثرگذار بر هوشمندسازی تعیین شود. این مطالعه به شیوۀ توصیفی-تحلیلی به انجام رسید. داده‌های مورد نیاز از نمونه‌ای به حجم 400 نفر از کارشناسان و صاحب‌نظران، با استفاده از پرسشنامۀ محقق‌ساخته گردآوری و با روش معادلات ساختاری ارزیابی شد. برای طراحی پرسشنامه، از روش دلفی خبرگان استفاده شد و فرضیات مطرح‌شده در یک ساختار علی با تکنیک حداقل مربعات جزئی PLS، تکنیک بوت استراپینگ و غیره آزمون شدند. نتایج نشان داد که برازش کلی مدل مناسب است و با توجه به مقدار بار عاملی به‌دست‌آمده، حکمرانی هوشمند، پویایی هوشمند، زندگی هوشمند، مردم هوشمند، اقتصاد هوشمند و سرانجام محیط هوشمند، به‌ترتیب بیشترین اثر را بر ایجاد سازمان هوشمند برای اداره و مدیریت شهر دارند. استفاده از فناوری شبیه‌سازی روند ارائۀ خدمات و اینترنت موجب افزایش کارایی سازمان‌ها و همچنین افزایش رضایتمندی می‌شود. کاربرد واقعیت مجازی در شکل‌گیری محیط هوشمند با کاهش ریسک همراه است و استفاده از تکنیک‌های سنتی ارائۀ خدمات، کارایی چندانی در دنیای کنونی ندارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determination and Identify Factors Influencing in Designing an Smart Organization Model for Urban Management (Case study: Municipality of Mashhad)

نویسنده [English]

  • Rostam Saberifar
چکیده [English]

Enhancing energy, creating wealth, and respecting citizenship rights along with streamlining the way people are provided with services depends on the intelligence of organizations. For this reason, in recent years, the urban management intelligence paradigm has become one of the main categories in the research literature in this area, and each group and organization also claims to have applied all or at least a significant part of the process in practice. This is while according to the latest ranking in 2018, none of the cities in Iran is on the list of the world's best intelligent cities. Consequently, in this study, the design of the intelligent organization model has been examined for the municipality to determine its executive and practical strategies and the components that affect intelligence. This study was conducted in a descriptive and analytical manner in which the required data were collected from a sample of 400 experts and scholars. Finally, the collected data were evaluated using structural equation method and the hypotheses presented in a causal structure were tested with partial least squares or PLS, bootstrapping technique, and so on. The results showed that the overall fit of the model was appropriate and considering the amount of factor load obtained, intelligent governance, intelligent dynamics, intelligent life, intelligent people, intelligent economy, and ultimately, intelligent environment, respectively, have the most effect on establishment of a smart organization to manage the city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • intelligent organization
  • Urban Management
  • Virtual reality
  • Municipality
  • Mashhad
اسماعیل‌زاده، حسن، فنی، زهره و فاطمه عبدلی (1398). «هوشمندسازی، رویکردی در تحقق توسعۀ پایدار شهری، مطالعه موردی منطقه 6 شهر تهران»، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره 51، شماره 1، صص 145-157.
اطهاری، کمال (1379). «شهر هوشمند: شکست خودکامگی قدرت و استبداد فضا»، فصلنامۀ معماری و شهرسازی، شمارۀ 61، صص 32-35.
بابایی، ریحانه (1393). «شهرهای هوشمند اجتماعی: بازاندیشی درمورد آینده»، اولین همایش ملی شهر هوشمند، 29 مهر 1393، شهرداری اصفهان، صص 1-12.
باقری، مسلم، شجاعی، پیام و مهرداد کیانی (1395). «ارائۀ مدل تفسیری ساختاری شاخص‌های رقابت‌پذیری سفر و گردشگری (مطالعۀ موردی: استان فارس)»، مجلۀ برنامه‌ریزی و توسعۀ گردشگری، دوره 5، شمارۀ 18، صص 137-157.
بصیرت، میثم (1391). «حکمروایی الکترونیک در کلان‌شهر تهران: فرصت‌ها و چالش‌ها»، شهرنگار، شمارۀ 60 و 61، صص 24-43.
بهزادفر، مصطفی (1382). «ضرورت‌ها و موانع ایجاد شهر هوشمند در ایران»، هنرهای زیبا، شمارۀ 15، صص 14-27.
پوراحمد، احمد، زیاری، کرامت‌اله، حاتمی‌نژاد، حسین و شهرام شاه‌آبادی (1397). «مفهوم و ویژگی‌های شهر هوشمند»، باغ نظر، دوره 15، شمارۀ 58، صص 5-26.
جوادی‌پور، محمدنبی (1388). «شناسایی، ارزیابی و تشریح جامع عوامل استراتژیک محیطی و سازمانی در توسعۀ خدمات شهرداری‌های الکترونیک مناطق تهران»، مدیریت شهری، دوره7، شمارۀ 23، صص 29-44.
حاجی‌شاه کرمی، مریم و شهریار محمدی (1395). «معماری پیشنهادی مبتنی بر اینترنت اشیا و سیستم‌های توصیه‌گر برای هوشمندسازی شهری تهران»، پژوهشنامۀ پردازش و مدیریت اطلاعات، دوره 32، شمارۀ 1، صص 275-295.
داوری، علی و آرش رضازاده (1392). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS، چاپ اول، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
رستگار، عباسعلی، دهقانی سلطانی، مهدی، فارسی‌زاده، حسین و حسین بلوچی (1394). «تبیین اثر هوش ساختاری-سازمانی بر کسب مزیت رقابتی: نقش میانجی هوش رقابتی»، نخستین اجلاس ملی بازاریابی خدمات، 29 خرداد 1394، دانشگاه سمنان، صص 62-71.
رنگ‌ریز، حسن (1394). تحلیل مسائل برنامه‌ریزی نیروی انسانی، چاپ اول، تهران: مهربان نشر.
روستایی، شهریور، پورمحمدی، محمدرضا و حکیمه قنبری (1397). «تئوری شهر هوشمند و ارزیابی مؤلفه‌های زیرساختی آن در مدیریت شهری، موردشناسی: شهرداری تبریز»، فصلنامۀ جغرافیا و آمایش شهری-منطقه‌ای، دوره 8، شمارۀ 26، صص 197-216.
رهنما، محمدرحیم (1390). «پارادایم بهبود مدیریت شهری، با تکیه بر شهر مشهد»، تحقیقات جغرافیایی، دوره 16، شماره 2، صص 62-72.
رهنما، محمدرحیم و غلامرضا عباس‌زاده (1387). اصول و مبانی و مدل‌های سنجش فرم کالبدی شهر، چاپ اول، مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی.
سپهوند، رضا و علی شریعت‌نژاد (1393). «بررسی تأثیر هوشمندی رقابتی بر توان رقابتی و رقابت‌جویی صنعتی در شهرک‌های صنعتی استان لرستان»، فصلنامۀ علمی-پژوهشی مطالعات مدیریت صنعتی، دوره 13، شمارۀ 36، صص 173-198.
سجادی، ژیلا و پرویز آقایی (1395). «ارزیابی مؤلفه‌های شهروند هوشمند در فضاهای شهری با رویکرد انتقادی بر نظریۀ رشد هوشمند شهری، مورد: محلۀ ولنجک، منطقۀ یک شهر تهران»، فصلنامۀ مطالعات مدیریت شهری، دوره 8، شمارۀ 25، صص 39-49.
سرلک، محمدعلی (1390). چهره‌های نوین سازمانی، چاپ اول، تهران: مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام نور.
صابری‌فر، رستم (1392). «تعیین شکاف کیفیت خدمات ارائه‌شده در شهرداری‌ها (نمونۀ موردی: شهر مشهد)»، تحقیقات جغرافیایی، دوره 28، شمارۀ 109، صص 127-140.
صابری‌فر، رستم و صالحه نیت‌مقدم (1397). «بررسی میزان موفقیت در دستیابی به شهرهای خلاق و نوآور (نمونۀ موردی: شهر فردوس)»، مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، دوره 13، شمارۀ 3، صص 613-627.
عزمی، مهدی (1386). «زندگی و حمل‌ونقل در شهر هوشمند»، ماهنامۀ صنعت خودرو، شمارۀ 113، صص 27-29.
فتحیان، مهدی و سیدحمید مهدوی (1385). مبانی و مدیریت فناوری اطلاعات، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.
قویمی، احمد (1389). «شهرداری الکترونیک و الگوی مدیریت مطلوب شهری»، ماهنامۀ شمس، شمارۀ 12، صص 65-66.
کیانی، اکبر (1386). بررسی توسعۀ شهری با رویکرد پیشگیری و مدیریت بحران (با تأکید بر سیستم پشتیبانی برنامه‌ریزی شهری آتوماتای سلولی)، کنفرانس توسعۀ نظام اجرایی پروژه‌های شهری، 15 اردیبهشت‌ماه 1386، مرکز مطالعات فناوری دانشگاه صنعتی شریف، تهران، صص 1-18.
کیانی، اکبر (1391). «شهر هوشمند، ضرورت هزارۀ سوم در تعاملات یکپارچۀ شهرداری الکترونیک (ارائۀ مدل مفهومی-اجرایی با تأکید بر شهرهای ایران)»، آمایش محیط، دوره4، شمارۀ 14، صص 39-64.
کیانی، اکبر، پرهیزکار، اکبر و محمدحسین قاسمیان (1383). «تحلیل لزوم به‌کارگیری پردازش تصاویر آنلاین در طرح‌های برنامه‌ریزی شهری (مطالعۀ موردی: کلان‌شهر تهران)»، مدرس علوم انسانی، دوره 8، شمارۀ 4، صص 127-146.
کیانی، اکبر، پرهیزکار، اکبر و محمدحسین قاسمیان (1383). «کاربرد سیستم‌های فازی در تهیۀ ابرنقشۀ الکترونیک شهر»، سیستم‌های فازی ایران، شمارۀ 2، صص 1-15.
مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر مشهد (1389). آشنایی با مدیریت شهری (تجارب جهانی)، چاپ اول، تهران: امید مهر.
معتمد، افسانه، اسماعیل‌پور، رضا و عادل آذر (1396). «بررسی نقش اثربخشی کسب‌وکار هوشمند در اثربخشی سازمان»، مدیریت فردا، شمارۀ 32، صص 83-95.
مهجوریان، امیر (1386). «کاربرد SOA در لایه‌های معماری شهر الکترونیک»، شهر الکترونیک، شمارۀ 2، صص 1-11.
نجاری، حمیدرضا و علی‌اکبر آقایی (1393). «سازمان هوشمند»، علوم مدیریت با محوریت توسعۀ پایدار، شمارۀ 2، صص 1-10.
نجاری، رضا، آذر، عادل و حمیدرضا جلیلیان (1393). «ارائۀ مدل سازمان هوشمند؛ مورد مطالعه: شرکت‌های تولیدی»، فصلنامۀ مطالعات رفتار سازمانی، سال 4، شمارۀ 1، صص 1-24.
نجاری، رضا، آذر، عادل، احمدی، فریدون و حمیدرضا جلیلیان (1394). «ارائۀ چارچوب عوامل سازمان هوشمند در شرکت‌های تولیدی»، مدیریت منابع انسانی، سال 5، شمارۀ 2، صص 140-172.
ویسی، اکبر و آرمان قیسوندی (1390). «شهر هوشمند، تکوین انقلاب شهری نوین»، کتاب ماه هنر، شمارۀ 155، صص 36-45.
Adamczewski, P. (2016). ICT Solutions in Intelligent Organizations as Challenges in a Knowledge Economy. Management, 20(2), 198–209.
Ahmad, A. (2015). Business Intelligence for Sustainable Competitive Advantage. Sustaining Competitive, 20(2), 11–21.
Al-Kasasbeh, M. M. (2016). The Impact of E-Management in Achieving Competitive Advantages. International Journal of Adaeh, 10, 101–120.
Arefin, S., Hoque, R., & Bao, Y. (2015). The Impact of Business Intelligence on Organization’s and Exploitation of Internal Business Intelligence. Journal of Systems and Information Technology, 17(3), 247–262.
Athari, K. (2000). Smart City: The Failure of the Authoritarianism of Power and the Authoritarianism of Space. Journal of Architecture and Urban Planning, 61, 32–35. (In Persian)
Atiquzzaman, ‌M., Yen, N., & Xu, Z. (2020). Advantage via Business Intelligence, Knowledge Management, and System Dynamics, Advances in Business. First Edition. China: Shenyang.
Azmi, M. (2007). Life and Transportation in Smart City. Automotive Industry Journal, 113, 27–29. (In Persian)
Babaei, R. (2014). Social Smart Cities: A Reflection on the Future. First National Conference on Smart Cities, October 20, 2014, Isfahan: Isfahan Municipality, 1–12. (In Persian)
Bagheri, M., Shojaei, P., & Kiani, M. (2016). Presentation of Structural Interpretive Model of Travel and Tourism Competitiveness Indicators (Case Study: Fars Province). Journal of Tourism Planning and Development, 18(5), 137–157. (In Persian)
Bailey, A., & Ngwenyama, O. (2011). The Challenge of E-Participation in the Digital City: Exploring Generational Influences among Community Telecentre Users. Telematics and Informatics, 28(3), 204–214.
Basirat, M. (2012). E-Government in the Metropolis of Tehran: Opportunities and Challenges. Shahrnegar, 60–61, 24–43. (In Persian)
Behzadfar, M. (2003). Necessities and Barriers to Creating a Smart City in Iran. Fine Arts, 15, 14–27. (In Persian)
Bigri, S. E., & Krogstie, J. (2019). A Scholarly Backcasting Approach to a Novel Model for Smart Sustainable Cities of the Future: Strategic Problem Orientation. City, Territory and Architecture, 6(3), 91–113.
Borchers, A. (2018). Technology Management in Organizational and Societal Contexts. First Edition. IGI Global Goran.
Caragliu, A., Del, B., & Nijkamp, P. (2011). Smart Cities in Europe. Journal of Urban Technology, 20(3), 22–29.
Castells, M. (2002). Collective Consumption and Urban Contradictions. First Edition. Oxford: Blackwell.
Colchado, G., & Melgar, A. (2018). Competitive Intelligence Using Domain Ontologies on Facebook of Telecommunications Companies of Peru. In International Conference on Information Theoretic Security, Cham: Springer.
Davari, A., & Rezazadeh, A. (2013). Modeling Structural Equations with PLS Software. First Edition. Tehran: Jihad Daneshgahi Publications. (In Persian)
Dennis, W. (2011). Network Configurations and R&D Activities of the ICT Industry in Suzhou Municipality. China Geoforum, 42(4), 484–495.
Ergazakis, E. (2011). Digital Cities: Towards an Integrated Decision Support Methodology. Telematics and Informatics, 28(3), 148–162.
Fathian, M., & Mahdavi, S. H. (2006). Fundamentals and Management of Information Technology. First Edition. Tehran: Iran University of Science and Technology Publications. (In Persian)
Ghavimi, A. (2010). Electronic Municipality and Model of Optimal Urban Management. Shams Journal, 12, 65–66. (In Persian)
Haji Shah Karami, M., & Mohammadi, S. (2016). Suggested Architecture Based on the Internet of Things and Recommended Systems for Urban Intelligence in Tehran. Journal of Information Processing and Management, 32(1), 275–295. (In Persian)
Harrison, S. P., Bartlein, P. J., Izumi, K., Li, G., Annan, J., Hargreaves, J., Braconnot, P., & Kageyama, P. (2015). Evaluation of CMIP5 Palaeo-Simulations to Improve Climate Projections. Nature Climate Change, 5, 735–743.
Hinze, D. (2000). Italians Drive for Smart Card Parking in Major Cities. Card Technology Today, 12(3), 6–7.
Ismailzadeh, H., Fani, Z., & Abdoli, F. (2019). Intelligence, An Approach to Realizing Sustainable Urban Development. Quarterly Journal of Human Geographical Research, 51(1), 145–157. (In Persian)
Javadipour, M. (2009). Identification, Evaluation and Comprehensive Description of Environmental and Organizational Strategic Factors in the Development of E-Municipality Services in Tehran's Regions. Urban Management, 23, 44–29.
Javadipour, M. N. (2009). Comprehensive Identification, Evaluation and Explanation of Environmental and Organizational Strategic Factors in the Development of Electronic Municipal Services in Tehran. Urban Management, 7(23), 29–44. (In Persian)
Kiani, A. (2007). Urban Development Study with Crisis Prevention and Management Approach (with Emphasis on Atomata Cellular Urban Planning Support System), Conference on Development of Executive Systems for Urban Projects, May 6, 2007, Tehran: Sharif University of Technology Technology Studies Center, 1–18. (In Persian)
Kiani, A. (2012). Smart City; The Necessity of the Third Millennium in Integrated Electronic Municipal Interactions (Presentation of Conceptual-Executive Model with Emphasis on Iranian Cities). Environmental Management, 14, 39–64. (In Persian)
Kiani, A., Parhizkar, A., & Ghasemian, M. H. (2004). Application of Fuzzy Systems in the Preparation of Electronic Superstructure of the City. Fuzzy Systems of Iran, 8(4), 1–15. (In Persian)
Kiani, A., Parhizkar, A., & Ghasemian, M. H. (2004). The Analysis of the Necessity of Using Online Image Processing in Urban Planning Projects (Case Study of Tehran). Teacher of Humanities, 35, 127–146. (In Persian)
Liberato, P., Alen, E., & Liberato, D. (2018). Smart Tourism Destination Triggers Consumer Experience: The Case of Porto. European Journal of Management and Business Economics, 27(1), 6–25.
Lucas, H. C., & Spitler, V. K. (2000). Implementation in a World of Workstations and Networks. Information and Management, 38(2), 119–128.
Maedche, A., & Weib, P. (2002). Towards Ontology-Based Smart Organizations, At Working Conference on Virtual Enterprises, Springer, 12, 201–208.
Mahjoorian, A. (2007). Application of SOA in Electronic City Architecture. Electronic City, 2, 1–11. (In Persian)
Markose, S. (2007). A Smart Market for Passenger Road Transport (SMPRT) Congestion: An Application of Computational Mechanism Design. Journal of Economic Dynamics and Control, 31(6), 2001–2032.
Mashhad Islamic Council Research Center (2010). Introduction to Urban Management (Global Experiences). First Edition, Tehran: Omid Mehr Publisher. (In Persian)
McGaw, J., & Vance, A. (2008). Who has the street-smarts? The role of emotion in Co-Creating the City, Emotion. Space and Society, 1(1), 65–69.
Moatamed, A., Ismailpour, R., & Azar, A. (2017). Investigating the Role of Smart Business Effectiveness in Organizational Effectiveness. Farda Management, 32, 83–95. (In Persian)
Najjari, H., & Aghaei, A. A. (2014). Smart Organization. Management Sciences with a focus on Sustainable Development, 2, 1–10. (In Persian)
Najjari, R., Azar, A., & Jalilian, H. (2015). Introducing the Smart Organization Model; Study of manufacturing companies. Quarterly Journal of Organizational Behavior Studies, 4(1), 1–24. (In Persian)
Najjari, R., Azar, A., Ahmadi, F., & Jalilian, H. (2015). Presenting the Framework of Smart Organization Factors in Manufacturing Companies. Human Resource Management, 5(2), 172–140. (In Persian)
Paez, A. (2011). Geodemographic Analysis and the Identification of Potential Business Partnerships Enabled by Transit Smart Cards Transportation Research Part A. Policy and Practice, 45(7), 640–652.
Pazalos, K. (2012). A Structured Methodology for Assessing and Improving E-Services in Digital Cities. Telematics and Informatics, 29(1), 123–136.
Pourahmad, A., Ziari, K., Hataminejad, H., and Shah Abadi, S. (2018). Concept and Characteristics of Smart City. Bagh Nazar, 15(58), 5–26. (In Persian)
Rahnama, M. R. (2011). Paradigm of Urban Management Improvement, Based on the City of Mashhad. Geographical Research, 16(2), 62–72. (In Persian)
Rahnama, M. R., & Abbaszadeh, G. (2008). Principles and Foundations and Models of Measuring the Physical Form of the City. First Edition. Mashhad: Jihad Daneshgahi Publications. (In Persian)
Rangriz, H. (2015). Analysis of Human Resource Planning Issues. First Edition. Tehran: Mehraban Nashr. (In Persian)
Rastegar, A.A., Dehghani Soltani, M., Farsizadeh, H., & Baluchi, H. (2015). Explaining the Effect of Structural-Organizational Intelligence on Gaining Competitive Advantage: The Mediating Role of Competitive Intelligence. The First National Meeting of Service Marketing. June 29, 2015. Semnan: Semnan University, 62–71. (In Persian)
Reddick, C., & Frank, H. (2007). The Perceived Impacts of E-Government on U.S. Cities: A Survey of Florida and Texas City Managers. Government Information Quarterly, 24(3), 576–594.
Rezaei, F., Ramazannezhad, N., Alipour, S., & Sabz, F. (2018). Investigating the Relationship between Intellectual Capital and Organizational Intelligence among Nurses Working in Ayatollah Rouhani Hospital in Babol in 2017. Middle East Journal of Family Medicine, 7(10), 221–229.
Richards, G. (2011). Creativity and Tourism: The State of the Art. Annals of Tourism Research, 38(4), 1225–1253.
Rostaei, S., Pourmohammadi, M. R., & Ghanbari, H. (2018). Smart City Theory and Evaluation of Its Infrastructure Components in Urban Management, Case Study: Tabriz Municipality. Journal of Geography and Urban-Regional Planning, 8(26), 216-197. (In Persian)
Rutherford, M. (2009). Informational City. International Encyclopedia of Human Geography. Cambridge: Elsevier Press.
Saberifar, R. (2013). Determining the Quality Gap of Services Provided in Municipalities (Case Study of Mashhad). Geographical Research, 109, 127–140. (In Persian)
Saberifar, R., & Niat Moghaddam, S. (2018). A Study of Success in Achieving Creative and Innovative Cities (Case Study: Ferdows City). Journal of Studies of Human Settlements Planning, 13(3), 613–627. (In Persian)
Sajjadi, J., & Aghaei, P. (2016). Evaluation of Smart Citizen Components in Urban Spaces with a Critical Approach to Smart Urban Growth Theory, Case: Velenjak Neighborhood, District 1 of Tehran. Quarterly Journal of Urban Management Studies, 8(25), 39–49. (In Persian)
Sarlak, M. A. (2011). New Organizational Faces. First Edition. Tehran: Payame Noor University Graduate Center. (In Persian)
Sepahvand, R., & Shariatnejad, A. (2014). The Effect of Competitive Intelligence on Competitiveness and Industrial Competition in Industrial Towns of Lorestan Province. Scientific-Research Quarterly Journal of Industrial Management Studies, 13(36), 173–198. (In Persian)
Weisi, A., & Qaisvandi, A. (2011). Smart City, The Development of the New Urban Revolution. Book of the Month of Art, 155, 36–45. (In Persian)
Wu, F. (2007). Re-Orientation of the City Plan: Strategic Planning and Design Competition in China. Geoforum, 38(2), 379–392.
Zarei, A., Maleki, M., & Feiz, D. (2018). Competitive Intelligence Text Mining: Words Speak. Journal of AI and Data Mining, 6(1), 79–92.