جایگاه مفهوم منفعت عمومی در فرایند شکل گیری مگامال: یک نظریه زمینه ای در خصوص تجربه ساکنین بافت های پیرامونی

نوع مقاله : پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

1 پژوهشگر دوره دکتری شهرسازی، دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

2 دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران

چکیده

نوشتار حاضر در پی کاوش، تبیین و نظریه‌پردازی در خصوص پیامدهای شکل‌گیری مجتمع‌های تجاری چندمنظوره یا مگامال‌ها بر ساکنین محله‌های مسکونی و بررسی اثرات این پدیده بر منفعت عمومی شهروندان است. بدین منظور از نظریه زمینه‌ای برساخت‌گرای چارماز استفاده شده است. داده‌های مقاله از 15 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ساکنان محله اکباتان، به عنوان نمونه موردی، گردآوری شده است. برآیند مقاله، نظریه‌ای در خصوص دریافت و درک شهروندان از فرایند احداث مگامال در محله آن‌هاست که در 6 مرحله به ارائه و بازنمایی نحوه مواجهه ساکنین با احداث مگامال و تغییرات ناشی از آن در محله می‌پردازد که عبارتند از: 1. استقبال؛ 2. سلب اعتماد؛ 3. نارضایتی؛ 4. بی‌صدا بودن؛ 5. دریغ و حسرت؛ 6. پذیرش مشروط. در خلال هر مرحله اثرات اقدامات و مداخلات برنامه‌ریزی شهری و نهادهای عمومی بر منافع و ادراک شهروندان از نحوه استیفای آن کاوش شده است. نتایج حاصل از این مقاله نشان می‌دهد که درک و دریافت شهروندان از میزان استیفاء یا عدم استیفای منفعت عمومی امری ثابت و از پیش تعیین شده نیست و در هر مرحله از فرایند توسعه، و مبتنی بر اقدامات و رویکردهای ذی‌نفعان گوناگون، و تجارب شهروندان متفاوت است. همچنین بر مبنای یافته‌های مقاله، موضوع منفعت عمومی در برنامه‌ریزی شهری، مفهومی بین‌الاذهانی و برساخته ذهن افراد جامعه است، از این رو مناسب-ترین رویکرد دستیابی بدان، رویکرد گفتگویی است. در ادامه و بر اساس یافته‌های مقاله، ماهیت و ویژگی‌های منفعت عمومی در برنامه‌ریزی شهری مورد بحث و بررسی قرار گرفته و پیشنهاداتی برای استفاده در طرح‌های توسعه‌ شهری ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The role of public interest in megamall formation: A constructivist grounded theory of the neighboring residents’ experiences

نویسندگان [English]

  • Nayereh Dayarian 1
  • Farshad Nourian 2
1 PhD. Candidate of Urban, Planning, School of Urban Planning, College of Fine Arts, University of Tehran
2 Department of Urban and Regional Planning, University of Tehran
چکیده [English]

Megamalls are among the large-scale projects that have various economic, social, and cultural effects and consequences on the cities. Therefore, given the increasing growth of their construction in recent years, megamalls are considered among the most challenging urban issues. Therefore, the present study seeks to explore, explain and theorize about the consequences of the formation of multi-purpose commercial complexes in residential neighborhoods and for their inhabitants. Also, it seeks to study the effects of this phenomenon on the public interest of citizens. For this purpose, Charmaz's constructivist grounded theory has been used. The data were collected from 15 semi-structured interviews with residents of Ekbatan neighborhood, as a case study. In addition, field observations and existing documents and discourse materials have been used as study data. The result of the article is a theory about the citizens' perception and understanding of the process of constructing megamalls in their neighborhood, which in 6 stages presents how residents face the construction of megamalls. These stages also provide the resulting changes in the neighborhood, which are: 1. Appreciation; 2. Loss of trust; 3. Dissatisfaction; 4. Being silent; 5. Nostalgia; 6. Conditional acceptance. In each stage, the effects of actions and interventions of urban planning and public institutions on the interests of citizens and citizens' perception of how to use the stage are explored. Based on this, the perception of satisfying and securing the public interest in urban planning requires focusing on discourse as a tool to reach agreement and consensus.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Public interest
  • Megamalls
  • Citizens'
  • perception
  • Constructivist grounded theory