ارائة الگوی منطقه‌بندی شهری بهینه در ایران (نمونة موردی: شهر رشت)

نوع مقاله : پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه گیلان، رشت، ایران

چکیده

تعدد سازمان‌های موجود در کنار نوع سیستم اداری کشور باعث شده است تا ادارة شهرها در ایران از سوی نهاد واحدی صورت نگیرد. از طرفی هریک از این سازمان‌ها برای تسهیل عملکردی و خدمات‌رسانی و همچنین پوشش کامل محدودة تحت مدیریت خود، با استفاده از دستورالعمل‌های سازمان بالادست خود اقدام به منطقه‌بندی اداری می‌کنند که تعدد قوانین موجود در این زمینه و بی‌توجهی به مقولة مدیریت یکپارچة شهری، هم‌پوشانی مناطق اداری را در شهرهای بزرگ سبب شده است. پژوهش حاضر به‌منظور بررسی وضعیت منطقه‌بندی شهری و ارائة الگوی بهینه منطقه‌بندی در راستای مدیریت یکپارچه شهری ایران در شهر رشت صورت گرفته است. روش انجام این پژوهش، توصیفی تحلیلی بوده که با استفاده از روش‌های آماری و زمین آماری اجرا شده است. نتایج بررسی وضع موجود مناطق اداری تحت نظارت پنج سازمان برق، گاز، آب و فاضلاب، مخابرات و شهرداری، نشان از منطقه‌بندی تصادفی و ناهمگن آن‌ها دارد که آزمون اسپیرمن وجود رابطة مستقیم بین وسعت مناطق موجود- تعداد تداخل آن‌ها و نیز مساحت هم‌پوشان مناطق اداری- فاصله از مرکز شهر را تأیید می‌کند.  همچنین مشخص شد، شاخص‌های مورد استفادة سازمان‌ها، مناسب منطقه‌بندی نیستند؛ درحالی‌که شاخص پیشنهادی تراکم جمعیت از ضریب خودهم‌بستگی قابل‌قبولی در مناطق بهینة پیشنهادی برخوردار است، مناطق ارائه‌شده از نظر شکل هندسی و جمعیت تحت پوشش متوازن‌تر و همگن‌تر هستند. همچنین سنجش میزان تداخل مناطق اداری پیشنهادی نشان از وجود 9 محدودة هم‌پوشان بدون تلاقی مرز بین مناطق پیشنهادی است که هشت مورد از محدوده‌های فوق، بر مناطق پیشنهادی شرکت مخابرات منطبق هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A pattern for optimal urban zoning in Iran (Case study: Rasht)

نویسندگان [English]

  • Robabeh Mohammadzadeh 1
  • Esmaeil Aghaeizadeh 2
  • Ruhollah Oji 3
1 M. A , Geography and Urban Planning, University of Guilan
2 Assistant Professor, Faculty of Literature and Humanities, Department of Geography and Urban Planning, University of Guilan,
3 Assistant Professor, Faculty of Literature and Humanities, Department of Geography, University of Guilan,
چکیده [English]

The multiplicity of existing organizations along with the type of administrative system of the country has caused the administration of cities in Iran not to be done by one organization. On the other hand, in order to facilitate the performance and service, as well as the full coverage of the area under their management, each of these organizations, using the instructions of their superior organization, perform administrative zoning. The present study was conducted to investigate the situation of urban zoning and provide an optimal zoning model for integrated urban management in Rasht. The method of this research is descriptive-analytical which has been performed using statistical and geostatistical methods. The results of the status quo of administrative zones which are under supervision of five organizations (municipality, water and sewage and telecommunications Depts. electric and gas) indicate their random and heterogeneous zoning. The Spearman test confirms the direct relationship between the extent of the areas and number of their interferences as well as the overlapped administrative area and distances from the city center. It was also found that the indicators used by organizations are not suitable for zoning. While the proposed population density index has an acceptable autocorrelation coefficient in the proposed optimal areas, the proposed areas are more balanced and homogeneous in terms of geometric shape and population covered. Also, the evaluation of the degree of interference of the proposed administrative areas indicates the existence of nine overlapping areas without the intersection of the border between the proposed areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Optimal Zoning
  • Administrative Zoning
  • RedCap
  • spatial statistics
  • Rasht