تحلیل فضایی تأثیر ظرفیت‌های اقتصادی و کالبدی مناطق سه‌گانه شهر قزوین بر بروز تخلفات ساختمانی

نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار گروه آموزشی شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استاد گروه آموزشی شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

کنترل ساخت‌وسازهای شهری به‌منظور ادارة بهینة شهر به‌کمک ضوابط ساخت‌وساز شهری صورت می‌گیرد، اما با وجود اقدامات گوناگون مدیریت شهری، سالانه موارد چشمگیری از تخلفات ساختمانی در شهرها گزارش می‌شود. درواقع می‌توان تخلفات ساختمانی را رعایت‌نکردن ضوابط و مقررات ساخت‌وساز شهری تعریف کرد که کیفیت زندگی در شهرها را تهدید می‌کند. هدف از پژوهش حاضر بررسی ارتباط عوامل اقتصادی و کالبدی و تعداد و میزان تخلفات ساختمانی در شهر قزوین است تا با شناسایی عوامل تأثیرگذار بر هریک از انواع تخلفات ساختمانی شناخت بهتری از وضعیت موجود تخلفات ساختمانی حاصل شود و زمینة مناسب برای برنامه‌ریزی‌های آتی فراهم آید. پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی است که در آن برای بررسی تأثیر الگوهای فضایی حاکم بر شهر بر تخلفات از روش هم‌پوشانی وزن‌دار در نرم‌افزار GIS استفاده شده است. براساس نتایج، میان عوامل اقتصادی و کالبدی و تخلفات ساختمانی ارتباط معناداری وجود دارد. عوامل اقتصادی رابطه‌ای مستقیم با تعداد تخلف بنای مازاد بر مجوز و مجموع مساحت تخلف احداث مازاد بر سطح و تغییر کاربری دارد، اما رابطة آن با تعداد تخلف بنای بدون مجوز معکوس است. همچنین تعداد تخلفات احداث مازاد بر سطح و تغییر کاربری با عوامل کالبدی رابطة مستقیم و تعداد تخلف مازاد بر تراکم با عوامل کالبدی رابطه‌ای معکوس دارد؛ به‌طوری‌که هرچه تناسب کالبدی در یک منطقه بیشتر باشد، تعداد تخلف مازاد بر تراکم کمتر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial Analysis of the Effect of Economic and Physical Components from the Urban Planning Perspective on Trials of the City of Qazvin on Violations of Construction

نویسندگان [English]

  • samira yousefi 1
  • Mojtaba Rafieian 2
  • Ali Akbar Taghvaea 3
1 urban planning, art and architecture, tarbiat modares university, Tehran, Iran
3 Department of Urban Design and Planning, faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University
چکیده [English]

Controlling urban structures in order to optimally manage the city is mainly carried out through urban construction regulations, which, despite the various measures of urban management, annually, significant cases of construction violations in cities are reported. In fact, construction violations can be defined as non-compliance with urban construction regulations that threaten the quality of life in cities. The purpose of this study was to investigate the relationship between economic and physical factors and the number and amount of construction violations in Qazvin city that by identifying the factors affecting each type of construction violations, a better understanding of the existing status of construction violations can be achieved and provide a suitable context for future planning. The research method is descriptive-analytical. To evaluate the effect of spatial patterns of the city on violations, weighted overlay method was used in GIS software. The results showed that there is a relationship between the economic and physical factors and construction violations. Economic factors show direct relationship with the number of violations of the construction of the excess on the license and the total area of violation of the construction of surplus on the surface and change of land use and inverse relationship with the number of violations of unauthorized construction. Also, the number of violations of the construction of surplus on the surface and the change of land use physical factors are directly related and the number of excess violations has a negative relationship with density and physical factors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Construction violations"
  • "Spatial analysis"
  • "Economic factors"
  • "Physical factors"
  • "Qazvin city"

احدنژاد، محسن، رشیدخوانی، سمیه، نادری، افشین و مهدی غلامی، 1392، «آثار و تبعات تخلفات ساختمانی در شهرها، نمونة مورد مطالعه: شهر زنجان»، پنجمین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، مشـهد، صص 1-14.

بهشتی‌روی، مجید، 1372، بررسی آثار کالبدی تخلفات ساختمانی، مطالعة موردی شهر تهران، پایان‌نامة کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران.

پورمحمدی، محمدرضا، 1389، برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری، چاپ هفتم، انتشارت سمت، تهران.

رحیمی، وحید و عبدالصمد پناد، 1391، «تحلیل و بررسی آرای صادرة کمیسیون مادة 100 شهرداری مطالعة موردی: منطقة 2 شهرداری زاهدان»، چهارمین همایش علمی سراسری دانشجویی جغرافیا، تهران، صص 1-20.

رضایی‌راد، هادی، رفیعیان، مجتبی و محمدرضا بمانیان، 1391، «ارزیابی تأثیر سیاست‌های تراکم ساختمانی بر ایجاد جزیرة گرمایی با استفاده از روش SVF در GIS(مورد پژوهشی: تهران)»، دومین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت محیط‌زیست، تهران، دانشگاه تهران.

رفیعیان، مجتبی و الناز سرخیلی، 1396، تخلفات ساختمانی از منظر شهرسازی، چاپ اول، انتشارات آرمان‌شهر، تهران.

زمانی، زهره، 1390، «معضل تخلفات ساختمانی در پایتخت با تأکید بر شناسایی عوامل مؤثر بر آن»، فصلنامة علمی-تخصصی دانش مدیریت بحران، سال اول، شمارة 1، صص 103-118.

سرخیلی، الناز، 1389، بررسی تأثیر دگرگونی‌های فضایی شهر تهران بر بروز تخلفات ساختمانی از منظر برنامه‌ریزی شهری (بررسی حوزة مرکزی و شمال شرقی شهر تهران)، پایان‌نامة کارشناسی ارشد شهرسازی گرایش برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.

شیعه، اسماعیل، 1392، مقدمه‌ای بر مبانی برنامه‌ریزی شهری، چاپ 34، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران.

علی‌جانی، بهلول، 1394، «تحلیل فضایی در مطالعات جغرافیایی»، نشریة تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، سال دوم، شمارة 3، صص 1-14.

عمید، حسن، 1378، فرهنگ عمید، چاپ دوازدهم، انتشارات امیرکبیر، تهران.

فامیلی، پونه، 1389، امکان‌سنجی استفاده از تکنولوژی‌های هوشمند (RFID) در فرایند کنترل ساخت‌وسازهای شهری تهران، پایان‌نامة کارشناسی ارشد شهرسازی گرایش برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.

قاجارخسروی، محمدمهدی، 1391، «تحلیلی بر عوامل و تبعات ساخت‌وسازهای غیرمجاز در استان تهران و راه‌حل‌های مقابله با آن»، مجلة مسکن و محیط روستا، شمارة 140، صص 51-66.

مهندسان مشاور شهر و برنامه، 1385، طرح توسعه و عمران شهر قزوین و حوزة نفوذ، تهران، مهندسان مشاور شهر و برنامه.

Abdel, M., and Barmalgy, M., 2012, Towards An Advanced Mechanism to Benefit From Information in Issuance of Building Permits, HBRC Journal.

Alnsour, J., and Meaton, J., 2009, Factors Affecting Compliance with Residential Standards in the City of Old Salt Jordan, Habitat Int, Vol. 9, No. 33, PP. 301-309.

Baiche, B., Walliman, N., and Ogden, R., 2006, Compliance with Building Regulations in England and Wales, Structural Survey, Vol. 3, No. 24, PP. 279-299.

Chan. KH., 2012, An Empirical Investigation to Eliminate Unauthorized Building Works, ET Management Group, No. 55, PP. 1-14

Gorgiev, V. and Gorgiev, G., 2012, Illegal Construction and Legalization As a Process in the Legal-Economic System of the State, A Motive or a Necessity, South-Eastern European Journal of Earth Observation and Geomatics, No. 25, PP. 35-45.

Lai. L. W. C., and Ho. D. C. W., 2001, Unauthorized Structures in a High-Rise High-Density Environment -The Case of Hong Kong, Property Management, No. 2, PP. 112-123.

Mcdonald, J., and Mcmillen, D., 2000, Residential Building Permits In Urban Countries 1990-1997, Journal of Housing Economic, Vol. 9, PP. 175-186.

Rukwaro, R., 2009, The Owner Occupier Democracy and Violation of Building by Laws, Habitat International, No. 33, PP. 485- 498.

Van Der Heijden, J., 2006, Enforcing Dutch Building Regulation Housing an Expanding Europe, Theory Policy, Participation and Implement Presented at the ENHR Conference, Jubljang, Slovenia.

Wongyuenman, C., 2004, Outsourcing Inspection Work of Unauthorized Building Works in Hong Kong, The University of Hong Kong, The Faculty of Architecture.

Ahadnejad M., Rashidkhani S., Naderi A., Gholami M., 2013, Effects and Consequences of Structural Violations in Cities Case Study: Zanjan City, The 5th Conference on Urban Planning and Management, Mashhad, Iran, PP. 1-14. (In Persian)

Beheshtirooy M., 1993, Study of the Physical Effects of Construction Violations Case Study of Tehran City, Master's Thesis For Geography and Urban Planning, University of Tehran. (In Persian)

Poormohammadi M., 2010, Urban Land Use Planning, Seventh Edition, Tehran, Samt Publication. (In Persian)

Rahimi V., and Panad A., 2012, Analysis and Review of Opinions Issued by the Commission on Article 100 of the Municipality Case Study: District 2 of the Zahedan Municipality, Fourth Student Conference on Geography, Tehran, PP. 1-20. (In Persian)

Rezaeirad H., Rafieian M., and Bemanian M., 2012, An Evaluation of the Impact of Building Concentration Policies on the Creation of a Thermal Island Using the SVF Method in GIS (Case Study: Tehran), Second Conference on Environmental Planning and Management, University of Tehran. (In Persian)

Rafieian M., and Sarkheili E., 2017, Building Contraventions From the Perspective of Urban Planning, First Edition, Tehran, Arman Shahr Publication. (In Persian)

Zamani Z., 2011, The Problem of Construction Violations in the Capital with an Emphasis on Identifying the Factors Affecting It, Journal of Crisis Management, No. 1, PP. 103-118. (In Persian)

Sarkheili E., 2010, An Exploration of Influence of Tehran’s Spatial Structure on Occurrence of Building Contraventions (Central and Northeastern Area of Tehran), Master's Thesis for Urban Planning, Tarbiat Modares University. (In Persian)

Shieh E., 2013, Introduction to Urban Planning, Thirty Fourth Edition, Tehran, Iran University of Science and Technology. (In Persian)

Alijani B., 2015, Spatial Analysis in Geographic Studies, Journal of Spatial Analysis of Environmental Perils, No. 3, PP. 1- 14. (In Persian)

Amid H., 1999, Amid Dictionary, Twelfth Edition, Tehran, Amir Kabir Publications. (In Persian)

Family P., 2010, The Feasibility of Using Intelligent Technologies (RFID) in Tehran's Urban Construction Control Process, Master's Thesis for Urban Planning, Tarbiat Modares University.

Ghajarkhosravi M., 2012, An Analysis of Factors and Consequences of Unauthorized Construction in Tehran Province and Solutions to It,Housing and Rural EnvironmentMagazine, No. 140, PP. 51-66. (In Persian)

City and Plan Engineering Advisory Company, 2006, Development Plan of Qazvin City, Tehran. (In Persian)